Εκτύπωση

 

gennisisChristou «Βιβλία τῶν ἀγραμμάτων» ὀνομάζει τίς εἰκόνες ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, γιατί ἀποτυπώνονται ἐκεῖ παραστατικά ἡ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας ἤ καί οἱ βίοι τῶν ἁγίων μας. Αὐτά, δηλαδή, πού ἕνας μορφωμένος θά διάβαζε σέ διάφορα βιβλία. Ἄς δοῦμε, ὅμως, τί μπορεῖ κανείς νά «διαβάσει» στήν εἰκόνα τῆς Γέννησης τοῦ Κυρίου!

Ἡ εἰκόνα

Τό μαῦρο τριγωνικό σπήλαιο συμβολίζει τή σκοτεινιά τοῦ προχριστιανικοῦ κόσμου.

Μέσα στή φάτνη βρίσκεται τό «Παιδίον» τυλιγμένο σέ λευκά σπάργανα. Πίσω ἀπ’ τή φάτνη βρίσκονται δύο ζῶα, ἕνα βόδι κι ἕνα γαϊδουράκι. Ἡ παρουσία τους ἐκεῖ ἐξηγεῖται ἀπό τήν προφητεία τοῦ Ἠσαΐα: «Γνωρίζει τό βόδι τόν ἰδιοκτήτη του καί ὁ ὄνος τή φάτνη τοῦ Κυρίου του. Ὁ Ἰσραήλ ὅμως δέ μέ γνωρίζει καί ὁ λαός μου δέ μέ καταλαβαίνει», (Ἤσ. 1,3). Οἱ ἄγγελοι βρίσκονται στό πάνω μέρος τῆς εἰκόνας. Οἱ μισοί δοξολογοῦν τό Θεό καί οἱ ἄλλοι φέρνουν τήν καλή ἀγγελία στούς ποιμένες. Ὁ ἀστέρας δείχνει τή φάτνη. Στό κέντρο τῆς εἰκόνας βρίσκεται ἡ Παναγία. Εἶναι ἡ πιό μεγάλη ἀπ’ ὅλα τά ἄλλα πρόσωπα γιά νά τονισθεῖ ἡ συνεισφορά της στή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. Στό κάτω μέρος τῆς εἰκόνας ἐμφανίζεται ὁ Ἰωσήφ, σκεπτικός γιά ὅλα ὅσα συμβαίνουν. Δίπλα του, μεταμφιεσμένος μέ τή μορφή γέροντα, ὁ Σατανᾶς προσπαθεῖ νά σπείρει ἀμφιβολία στήν ψυχή τοῦ δίκαιου γέροντα. Ἐπιτείνει μάλιστα τίς ἀμφιβολίες τοῦ Ἰωσήφ γιά τήν παρθενία τῆς Θεοτόκου μπήγοντας στή γῆ τό ραβδί του καί ὑπαινισσόμενος ὅτι ὅσο εἶναι δυνατόν τό ξερό ραβδί νά βλαστήσει, ἄλλο τόσο ἡ Παναγία εἶναι δυνατόν νά εἶναι Παρθένος. Ὅμως τό ραβδί πετάει φύλλα! Τέλος, ὁ Ἰωσήφ ζωγραφίζεται στήν ἄκρη τῆς εἰκόνας κι ὄχι μαζί μέ τήν Παναγία καί τό Χριστό γιατί δέν εἶναι πατέρας, ἀλλά μόνο προστάτης τῆς οἰκογένειας.

Ἑρμηνεία τῆς εἰκόνας

ΦΑΤΝΗ: Βρίσκεται στό κέντρο τῆς εἰκόνας μέσα σέ ἕνα μαῦρο τριγωνικό σπήλαιο πού φανερώνει τή σκοτεινιά τοῦ προχριστιανικοῦ κόσμου, μέσα στόν ὁποῖο λάμπει τό Θεῖο Βρέφος. Πίσω ἀπό τή Φάτνη βρίσκονται δύο ζῶα ἕνα βόδι καί ἕνα γαϊδουράκι.

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΣ: Φεγγοβολεῖ μέσα στά λευκά σπάργανά Του. Ὅλοι οἱ λαοί Τόν περίμεναν. Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι, ἐκτός ἀπ’ τόν Ἡρώδη, χαίρονται γιά τόν ἐρχομό Του.

ΠΑΝΑΓΙΑ: Στό κέντρο τῆς εἰκόνας εἶναι καί ἡ Παναγία ξαπλωμένη. Ἡ γυναίκα πού ἔφερε στόν κόσμο τόν Σωτήρα Του. Κουρασμένη ἀπό τή Γέννα καί γι’ αὐτό, ξαπλωμένη. Μέ σεβασμό, ὅμως, κοιτάζει τό Θεῖον Βρέφος, πού γέννησε. Ἡ παρουσία τῆς ἐκεῖ, δήλ. στό κέντρο τῆς εἰκόνας, δείχει πώς στό σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιά τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, βοηθᾶ καί τό ἀνθρώπινο γένος.

ΑΓΓΕΛΟΙ: Στό πάνω μέρος τῆς εἰκόνας οἱ μισοί δοξολογοῦν τό Θεό: «Δόξα στόν ὕψιστο Θεό καί εἰρήνη στή Γῆ καί εὐαρέσκεια στούς ἀνθρώπους», καί οἱ ἄλλοι φέρνουν καλά νέα στούς ποιμένες: «Γεννήθηκε γιά σᾶς σήμερα σωτήρας»!

ΜΑΓΟΙ :(δήλ. ἀστρολόγοι, βασιλιάδες καί ἱερεῖς): Στήν ἄλλη μεριά τῆς εἰκόνας εἶναι οἱ Μάγοι ἄλλοτε πεζοί καί ἄλλοτε πάνω σέ καμῆλες κρατώντας τά δῶρα τούς ἔρχονται ἀπ’ τήν Ἀνατολή γιά νά προσκυνήσουν τόν «νεογέννητο βασιλιά τῶν Ἰουδαίων». Μπροστά τους εἶναι τό Ἀστέρι, τό μήνυμα πού στάλθηκε ἀπό τόν Οὐρανό γιά νά τούς ὁδηγήσει στόν ἀναμενόμενο Λυτρωτή.

Ο ΓΑΪΔΑΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΒΟΔΙ: Τά ζῶα τοῦ στάβλου, πού μέ τό χνῶτο τούς ζεσταίνουν τόν Χριστό. Συμβολίζουν τοῦ Ἰουδαίους καί τούς Ἐθνικούς, πού δέν εἶχαν γνωρίσει ἀκόμη τόν Λόγο τοῦ Θεοῦ. Τό σκοτάδι τῆς σπηλιᾶς συμβολίζει αὐτήν τήν ἄγνοια.

ΙΩΣΗΦ: Στό κάτω ἀριστερό μέρος βρίσκεται ὁ Ἰωσήφ, ὁ προστάτης τῆς Παναγίας καί τοῦ μικροῦ Ἰησοῦ. Ὁ «γέρος» δίπλα του εἶναι ὁ διάβολος πού τόν βάζει σέ σκέψεις γύρω ἀπό τήν ἁγνότητα τῆς Μαριάμ.

ΛΟΥΤΡΟ: Στό κάτω δεξί μέρος τῆς εἰκόνας ζωγραφίζεται τό πρῶτο λουτρό. Δέν μαρτυρεῖται στά ἱερά Εὐαγγέλια κι οὔτε μπορεῖ νά ἔγινε στήν ἐρημιά τοῦ σπηλαίου. Δηλώνει, ὅμως, ἔτσι ὁ ἁγιογράφος τήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Κυρίου. Ὁ Χριστός ἦταν καί ἄνθρωπος καί εἶχε τίς ἀπαιτήσεις τῆς ἀνθρώπινης φύσης.

Ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς

Ἡ γέννησίς σου Χριστέ ὁ Θεός ἠμῶν,

Ἀνέτειλε τῷ κόσμω,

Τό φῶς τό τῆς γνώσεως,

Ἐν αὐτή γάρ οἱ τοῖς ἄστροις λατρεύοντες,

Ὑπό ἀστέρος ἐδιδάσκοντο,

Σέ προσκυνεῖν τόν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης,

Καί σέ γιγνώσκειν ἐξ’ ὕψους ἀνατολήν,

Κύριε δόξα σοί.