Εκτύπωση

 

 

                                Κωνσταντῖνος Χολέβας- Πολιτικὸς Ἐπιστήμων

imgresΣτίς 24 Αὐγούστου 1779 στό Κολικόντασι τῆς τουρκοκρατούμενης τότε Βορείου Ἠπείρου ἀπαγχονίσθηκε μὲ ἐντολὴ τοῦ Κουρτ Πᾶσα ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ Πατροκοσμὰς ὅπως κατεγράφη στή συνείδηση τοῦ λαοῦ μας. Ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μέγα Δένδρο τῆς Αἰτωλίας, δίπλα ἀπὸ τὸ Θέρμο, τὴν ἀρχαία πρωτεύουσα τῆς Αἰτωλικὴς Συμπολιτείας.

Ἔμαθε γράμματα σὲ κρυφὰ καὶ φανερὰ σχολεῖα καὶ κατέληξε στό Ἅγιον Ὅρος, στή Μονὴ Φιλοθέου.

Μὲ τίς εὐλογίες τῶν ἑκάστοτε Οἰκουμενικῶν Πατριαρχῶν ἐξῆλθε ἀπὸ τὸν Ἄθωνα τουλάχιστον τρεῖς φορὲς καὶ περιόδευσε τὰ περισσότερα μέρη τοῦ Ἑλληνισμοὺ γιά νά ἀποτρέψει τοὺς ἐξισλαμισμούς.

Ἰδιαιτέρως ἔντονη παραμένει ἡ μνήμη του στήν Ἤπειρο καὶ στή Δυτικὴ Μακεδονία. Διδάσκε μὲ τὸν ἁπλὸ λόγο του, τὴν ἀσκητικὴ ζωὴ του, μὲ τίς προφητεῖες του γιά τὴν ἀπελευθέρωση τοῦ Γένους, μὲ τὸ πάθος του γιά τὴν κοινωνικὴ δικαιοσύνη, μὲ τὸν ζῆλο του γιά τὴν Ἑλληνορθόδοξη Παιδεία.

Ἀπὸ τὰ πρῶτα χρόνια μετὰ τὸ μαρτύριό του θεωρήθηκε Ἅγιος ἀπὸ τὸν λαὸ μας καὶ ἡ ἁγιοκατάταξή του ἐπισημοποιήθηκε τὸ 1960 ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο.

Ὁ πρῶτος βιογράφος του εἶναι ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στό περίφημο «Νέον Μαρτυρολόγιον», τὸ ὁποῖο ἐξεδόθη τὸ 1799. Τὰ σύγχρονα σχολικὰ βιβλία ἔχουν τὴν τάση νά ἀγνοοῦν τὸν Ἅγιο Κοσμᾶ ἢ νά τὸν παρουσιάζουν σὰν ἔναν δυτικοῦ τύπου Διαφωτιστή.

Ὅμως ὁ Πατροκοσμὰς δεν εἶχε τὴν παραμικρὴ ἐπιρροὴ ἀπὸ τὸν Γαλλικὸ Διαφωτισμό, ὁ ὁποῖος ἄλλωστε ἔρρεπε πρὸς ἀκρότητες ἀθεϊστικοὺ τύπου. Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς δέν ἄνοιγε ἁπλῶς σχολεῖα , ἀλλὰ τόνιζε ὅτι τὸ σχολεῖο εἶναι προθάλαμος τῆς Ἐκκλησίας.

Ἡ ἐπιτυχημένη προσπάθειά του νά σταματήσει τοὺς ἐξισλαμισμοὺς βοήθησε τὴν ἐπιβίωση τοῦ Ἔθνους, διότι ἐκείνη τὴν ἐποχὴ ὅποιος χανόταν γιά τὴν Ὀρθοδοξία χανόταν καὶ γιά τὸν Ἑλληνισμό.

Ὁ ἐξισλαμισμένος τούρκευε, γινόταν φανατικὸς ἀνθέλληνας, γι’ αὐτὸ καὶ ἔχει μείνει ὡς ἀρνητικὴ γιά τὸ Γένος μας ἔννοια ἡ λέξῃ «γενίτσαρος». Ἡ παιδεία, στήν ὁποία πίστευε ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς, δέν ἦταν μία ἁπλὴ ἐκμάθηση τεχνοκρατικῶν γνώσεων, ὅπως θὰ ἤθελαν σήμερα ὁρισμένοι.

Ἀλλὰ μιλοῦσε γιά μία Παιδεία, ἡ ὁποία πρωτίστως θὰ διάμορφώνει ἀνθρώπους, θὰ διαπλάθει ἀνθρωπίνους χαρακτῆρες. Ἀπὸ τὸ σπουδαῖο κείμενο «Τὸ Ἅγιον Ὅρος καὶ ἡ παιδεία τοῦ Γένους μας» , τὸ ὁποῖο συνετάγη καὶ ἐξεδόθη ἀπὸ τὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἰβήρων, πρῶτα τὸ 1994 καὶ βελτιωμένο τὸ 2003, παραθέτουμε ὁρισμένες εὔστοχες ἐπισημάνσεις γιά τὶς διδαχὲς τοῦ Πατροκοσμά: «... Ἀνοῖξτε σχολεῖα ἑλληνικά. Νά βάλετε ὅλοι σας, γιά νά σπουδάζουν ὅλα τὰ παιδιά, χωρὶς νά πληρώνουν. Νά μάθουν τὰ παιδιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, γιά νά ξεσκεπάσουν ὅλα τὰ μυστήρια τῆς ζωῆς καὶ τῆς Ἐκκλησίας μας, ποὺ εἶναι ἐκεῖ κρυμμένα. Ἀπὸ τὸ σχολεῖον μανθάνομεν τὸ κατὰ δύναμιν τί εἶναι Θεός, τὶ εἶναι Ἁγία Τριάς, τὶ εἶναι ἄγγελοι, ἀρχάγγελοι, τὶ εἶναι δαίμονες, τὶ εἶναι παράδεισος, τὶ εἶναι κόλασις, τὶ εἶναι ἁμαρτία, ἀρετή. Ἀπὸ τὸ σχολεῖον μανθάνομέν τί εἶναι Ἁγία Κοινωνία, τὶ εἶναι Βάπτισμα, τὶ εἶναι τὸ Ἅγιον Εὐχέλαιον, ὁ τέλειος γάμος, τὶ εἶναι ψυχή, τὶ εἶναι κορμί... τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τές ἐκκλησίες, τὸ σχολεῖον ἀνοίγει τά μοναστήρια. Ἀνίσως καὶ δεν ἤτανε σχολεῖα, ποῦ ἤθελα ἐγὼ νά μάθω νά σᾶς διδάσκω;....» Εἶναι ἀληθινὸς ἐπαναστάτης, ἀνανεωτὴς τῶν πάντων. Κρίνει τὸν πλούσιό πού δέν δίνει στον φτωχό. Διοργανώνει δωρεὰν παιδεία. Σέβεται τή γυναῖκα. Βλέπει ὅτι τὴν καταπιέζουν.

Φανερώνεται πραγματικὸς ὑπερασπιστὴς τῆς. Ῥίχνει ὅλους στό φιλότιμο». Αὐτὴ ἡ τοποθέτηση τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ γιά τὸν σκοπὸ τοῦ σχολείου καθίσταται σήμερα ἀκόμη πιὸ ἐπίκαιρη, λόγῳ καὶ τῶν συζητήσεων περὶ τῆς ἀξίας καὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν.

 Ἀπὸ σεβασμὸ στόν Ἅγιο Κοσμᾶ καὶ ἀπὸ ἀγάπη στά παιδιὰ μας θὰ ἀγωνισθοῦμε γιά νά διατηρήσουμε τὰ Ὀρθόδοξα Θρησκευτικὰ στό ἑλληνικὸ σχολεῖο.