ploigisi h3

bottom neo

agioi konstantinos eleni

ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΘΕΟΣΤΕΠΤΩΝ ΚΑΙ  ΙΣΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΒΑΣΙΛΕΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Εἶναι γνωστὸ πῶς λίγα πρόσωπα στὴ μακραίωνη πορεία τῆς ἀνθρωπότητας τιμήθηκαν ἀπὸ τὴν Ἱστορία μὲ τὸν τίτλο τοῦ Μεγάλου. Ἐξέχουσα ἀνάμεσά τους μορφὴ ἀποτελεῖ ἀναμφίβολα ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος. Κι ἀναδείχτηκε πραγματικὰ Μεγάλος, ὄχι μόνο σὲ ἔργα πολιτικῆς σύνεσης, οἰκονομικῆς διαχείρισης, διοικητικῆς μεταρρύθμισης, στρατιωτικῆς δεξιοτεχνίας, φρόνησης καὶ ἀνδρείας, ἀλλά, μὲ ἄριστο συνδυασμό, Μεγάλος καὶ σὲ ἔργα μεγάλα, στερέωσης τοῦ μέχρι τότε χειμαζομένου Χριστιανισμοῦ, ἐνίσχυσης τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ἀποκατάστασης τῆς ἐσωτερικῆς της ἑνότητας, τιμῆς τῶν ἁγίων Μαρτύρων, ἀνέγερσης ναῶν, σύγκλησης Συνόδων...

Καὶ μαζί του ἀσφαλῶς μεγαλύνεται ἡ Ἁγία μητέρα του Ἑλένη, παιδαγωγός, καὶ συμβοηθός, καὶ συντελεστῆς στὰ θεία ἔργα, στὴ φιλανθρωπία, στὴν εὕρεση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ καὶ ἀνάδειξη τῶν Ἁγίων Τόπων, στὴ στήριξη τῶν πιστῶν, στὸν ἐκχριστιανισμὸ τῶν ἀπίστων...

Πόσα ἄραγε δὲν ὀφείλει σήμερα ὁ χριστιανικὸς κόσμος στὴ βασιλικὴ τούτη δυάδα, τὴν ὁποία, δίκαια καὶ θεόπνευστα, ἡ Ἐκκλησία μας κατέταξε στὸν χορὸ τῶν Ἁγίων, ἀπονέμοντάς τους ἐπάξια καὶ τὸν τίτλο τῶν ἰσαποστόλων;

Γέννηση καὶ καταγωγὴ τῶν Ἁγίων

Ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, ὁ ἐνδοξότατος πρῶτος χριστιανὸς αὐτοκράτορας, ὁ ἱδρυτὴς τῆς βασιλεύουσας Κωνσταντινούπολης, γεννήθηκε στὴν πόλη Ναϊσσό, τὴ σημερινὴ Νίσσα τῆς κεντρικῆς Σερβίας, γύρω στὸ ἔτος 275. Πατέρας του ἦταν ὁ ἑλληνοϊλλυρικὴς καταγωγῆς Κωνστάντιος ὁ Χλωρός, ἀξιωματοῦχος τότε τοῦ ρωμαϊκοῦ κράτους, ὁ ὁποῖος κατόπιν, ὅπως θὰ δοῦμε, ἀνακηρύχθηκε Καίσαρας καὶ Αὔγουστος τῶν δυτικῶν ἐπαρχιῶν.

Μητέρα του ὑπῆρξε ἡ πολὺ εὐσεβῆς καὶ ἐνάρετη Ἑλένη, ποὺ γεννήθηκε στὴν πόλη Δρέπανο τῆς Βιθυνίας (Μικρᾶς Ἀσίας) περὶ τὸ ἔτος 247, ἀπὸ πατέρα ξενοδόχο. Τὴν πόλη αὐτὴ ὁ Μ. Κωνσταντῖνος μετονόμασε ἀργότερα Ἐλενόπολη, πρὸς τιμὴ τῆς μητέρας του.

Ὁ Κωνστάντιος νυμφεύθηκε τὴν Ἑλένη γύρω στὸ 273. Ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος ὑπῆρξε ὁ πρωτότοκος ἀπὸ τὰ παιδιὰ ποὺ ἀπέκτησαν.

Ἡ τότε κατάσταση τοῦ κράτους

Τήν εποχὴ τῆς γέννησης τοῦ Κωνσταντίνου ἡ Ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία εἶχε περιέλθει σὲ χαώδη κατάσταση. Οἱ βασιλεῖς, ὁ ἕνας μετὰ τὸν ἄλλο, φονεύονταν, καὶ ἀνερχόταν ὁ ἑκάστοτε ἐπικρατέστερος στὸν θρόνο. Τὸ 284, μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ Νουμεριανοῦ, ἀνακηρύχθηκε στὴ Χαλκηδόνα ὡς νέος αὐτοκράτορας ὁ Διοκλητιανός, ποὺ καταγόταν ἀπὸ τὴ Δαλματία, καὶ ἔγινε ἀργότερα μεγάλος διώκτης τῶν χριστιανῶν. Βασίλευσε γιὰ 21 ἔτη (μέχρι τὸ 305), δυὸ ὅμως ἔτη μετὰ (286) διαίρεσε τὸ Ρωμαϊκὸ κράτος σὲ δυὸ τμήματα, τὸ Ἀνατολικὸ ἢ Ἰλλυρικὸ καὶ τὸ Δυτικὸ τμῆμα. Τὸ Ἀνατολικὸ τμῆμα περιλάμβανε τὴν Ἑλλάδα, τὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ τὴν Αἴγυπτο, καὶ εἶχε πρωτεύουσα τὴ Νικομήδεια, ὅπου ἐγκαταστάθηκε ὁ ἴδιος καὶ ἀπ' ὅπου διεύθυνε τὴν ὅλη αὐτοκρατορία. Στὸ Δυτικὸ τμῆμα, ποὺ περιλάμβανε τὴν Ἰταλία, τὴ Γαλλία, τὴν Ἱσπανία, τὴ Βρεταννία καὶ τὴ Βόρεια Ἀφρική, μὲ ἕδρα τὰ Μεδιόλανα (Μιλάνο τῆς Ἰταλίας) ἐγκατέστησε αὐτοκράτορα τὸν ἔμπιστο φίλο τοῦ Μαξιμιανὸ τὸν Ἐρκούλιο (Ἡρακλῆ).

Προχωρώντας στη διοικητικὴ μεταρρύθμισή του ὁ Διοκλητιανός, τὸ 293 διόρισε ἄλλους δυὸ βοηθοὺς στὴν ἐνάσκηση τῆς ἐξουσίας, τοὺς ὁποίους ὀνόμασε Καίσαρες, ἐνῷ ὁ ἴδιος καὶ ὁ Μαξιμιανὸς διατήρησαν τὸν τίτλο τοῦ Αὐγούστου (Σεβαστοῦ). Οἱ Καίσαρες θὰ ἤσαν συμβασιλεῖς, βοηθοὶ καὶ διάδοχοι τῶν Αὐγούστων. Στὴν Ἀνατολὴ ὁ Διοκλητιανὸς προσέλαβε ὡς Καίσαρα τὸν γαμβρὸ τοῦ Γαλέριο, ἐνῷ στὴ Δύση ὅρισε τὸν Κωνστάντιο Ἀ' τὸν Χλωρό, ὑπὸ τὴν ἐξουσία τοῦ Μαξιμιανοῦ.

Ὁ Κωνστάντιος μὲ τὴν ἀνακήρυξή του σὲ Καίσαρα (τὸ 293) ἀναγκάσθη­κε νὰ διαζευχθεῖ τὴν Ἑλένη, λόγω τῆς ταπεινῆς καταγωγῆς της, τὴν ὁποία ἡ ρωμαϊκὴ νομοθεσία θεωροῦσε ἀσυμβίβαστη γιὰ τὴν ἄνοδο σὲ ὑψηλὰ ἀξιώματα τοῦ κράτους. Ἡ Ἑλένη ἔδειξε ἀπόλυτη κατανόηση στὸ δίλημμα τοῦ Κωνσταντίου, ὁ ὁποῖος ὑποχρεώθηκε νὰ νυμφευθεῖ τὴ θετὴ θυγατέρα τοῦ Αὐγούστου τῆς Δύσης Μαξιμιανοῦ Θεοδώρα. Ἀποσύρθηκε τότε ἡ Ἑλένη ἀπὸ τὸν δημόσιο βίο καὶ ἐπιδόθηκε σὲ ποικίλα ἔργα φιλανθρωπίας, εἶχε δὲ τὴ συμπαράσταση τοῦ υἱοῦ τῆς Κωνσταντίνου σὲ ὅλους τούς σταθμοὺς τῆς ἐξέλιξής του (Καῖσαρ, Αὔγουστος, Αὐτοκράτορας).

Ὁ Κωνσταντῖνος ὅμηρος στοὺς Διοκλητιανὸ καὶ Γαλέριο. Ὁ Θεὸς τὸν διασῴζει.

Τότε (293) ὁ Διοκλητιανός, γιὰ περισσότερη  ἀσφάλειά του, κράτησε ὅμηρο κοντὰ του τὸν Κωνσταντῖνο, ὡς ἐγγυητὴ τῆς πιστότητας τοῦ πατέρα του. Στὴν αὐτοκρατορικὴ αὐλὴ τῆς Ἀνατολῆς παρέμεινε ὁ Κωνσταντῖνος μέχρι καὶ ποὺ βασίλευσε ὁ Γαλέριος (ἔτος 305), συναναστρεφόμενος μὲ ἀσεβεῖς καὶ τυράννους. Δὲν ἐξομοιώθηκε ὅμως στὰ ἤθη καὶ τὶς πράξεις μὲ αὐτούς, γιατί ἡ ἁγία του μητέρα Ἑλένη φρόντισε νὰ τοῦ δώσει ὀρθὴ ἀνατροφή. Κατ' αὐτὸ τὸ διάστημα εἶχε τὴν εὐχέρεια νὰ μαθητεύσει σὲ πολὺ ἀξιόλογους διδασκάλους. Παράλληλα ἐντάχθηκε στὶς τάξεις τοῦ ρωμαϊκοῦ στρατοῦ καὶ ἔλαβε μέρος σὲ ἐκστρατεῖες μὲ τὸ ὑψηλὸ ἀξίωμα τοῦ τριβούνου.

Ὁ νεαρός Κωνσταντῖνος διακρινόταν γιὰ τὴν ὡραιότητα τοῦ σώματος, τὸ ἐντυπωσιακὸ παράστημα, τὴ μεγάλη του δύναμη καὶ τὶς φυσικὲς δεξιότητες, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔξοχα πνευματικά του χαρίσματα, τὴ σωφροσύνη, τὴ φρόνηση, τὴ σοφία καὶ εὐγένεια τῶν τρόπων, ποὺ καθιστοῦσαν παντοῦ αἰσθητὴ τὴν παρουσία του.

Οἰ ειδωλολάτρες τύραννοι τὸν ζήλευαν τρομερὰ γιὰ τὰ ποικίλα του χαρίσματα, καὶ σχεδίαζαν νὰ τὸν θανατώσουν μὲ τρόπο πονηρὸ καὶ μυστικό. Ὁ Πανάγαθος ὅμως Θεός, ποὺ γνωρίζει τὰ μέλλοντα νὰ συμβοῦν, διαφύλαξε ἀβλαβῆ τὸν Κωνσταντῖνο ἀπὸ τὶς δολοπλοκίες καὶ πανουργίες τους καί, τελικά, ἐξολόθρευσε τοὺς φθονεροὺς ἐχθρούς του.

Τό ἔτος 305, κατόπιν συμφωνίας, οἱ δυὸ Αὔγουστοι Διοκλητιανὸς καὶ Μαξιμιανὸς παραιτήθηκαν ἀπὸ κοινοῦ καὶ ἀποσύρθηκαν ἀπὸ τὴν ἐξουσία. Τότε στὴ θέση τοὺς ἀνακηρύχθηκαν Αὔγουστοι, στὴ Δύση μὲν ὁ πατέρας τοῦ Κωνσταντίνου Κωνστάντιος καὶ στὴν Ἀνατολὴ ὁ γαμβρὸς τοῦ Διοκλητιανοῦ Γαλέριος. Ὁ Κωνσταντῖνος ὅμως κρατήθηκε στὴν αὐλὴ τοῦ Γαλερίου, ποὺ φθονοῦσε τὰ ἐξαίρετα προτερήματά του, καὶ προσπάθησε κι αὐτὸς μὲ δολιότητα νὰ τὸν ἐξοντώσει. Μὲ τὴ βοήθεια ὅμως τοῦ Κυρίου διέμεινε καὶ πάλιν ἀβλαβὴς καί, μὲ ἔγκριση τελικὰ τοῦ Γαλερίου, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ Κωνστάντιος τὸ εἶχε ζητήσει, ἔσπευσε στὰ Τρέβηρα τῆς Γαλατίας τὸ ἴδιο ἔτος (305) νὰ συναντήσει τὸν ἀσθενῆ πατέρα του, ποὺ εἶχε ἀναλάβει ἐκστρατεία γιὰ τὴ Μεγάλη Βρεταννία.

 

Ὁ Κωνσταντῖνος ἀνακηρύσσεται βασιλέας

Μόλις ο Κωνστάντιος εἶδε τὸν υἱό του, χάρηκε ὑπερβολικά, γιατί τὸν δέχθηκε στὴν πιὸ κατάλληλη στιγμή, ἀφοῦ ἐπιθυμοῦσε νὰ τὸν ἀφήσει διάδοχο τοῦ θρόνου του. Καὶ εἶχε μὲν ὁ Κωνστάντιος ἄλλους τρεῖς υἱοὺς ἀπὸ τὴ σύζυγό του Θεοδώρα, ἀλλ' ὁ Κωνσταντῖνος κέρδισε ἀμέσως τὴν πλήρη ἐμπιστοσύνη τοῦ πατέρα του, καθὼς καὶ τὸν θαυμασμὸ τοῦ στρατοῦ, γιὰ τὰ ἔξοχα διοικητικὰ καὶ στρατηγικὰ τοῦ προσόντα. Γιὰ τοῦτο καὶ πρὶν ἀποθάνει, διόρισε τὸν Κωνσταντῖνο βασιλέα. Ἔτσι ὁ θάνατος τοῦ Κωνστάντιου στὶς 7 Ἰουλίου τοῦ 306 στὴν πόλη Ἐβόρακο (Ὑόρκη) τῆς Βρεταννίας δὲν δημιούργησε προβλήματα διαδοχῆς, γιατί ὁ στρατὸς μὲ ἐνθουσιώδεις ἐκδηλώσεις ἀνακήρυξε ὡς διάδοχό του τὸν Κωνσταντῖνο, ὁ ὁποῖος νυμφεύθηκε τὴ Μινερβίνα, ἀπ' τὴν ὁποία ἀπέκτησε υἱὸ τὸν Κρίσπο. Ὁ Κωνσταντῖνος λοιπὸν στέφθηκε Καίσαρας στὶς 24 Ἰουλίου τοῦ 306. Ἐδῶ πρεπει νὰ τονίσουμε καὶ τὶς ἀρετὲς τοῦ Κωνσταντίου. Αὐτός, ἂν καὶ δὲν ἦταν χριστιανός, ἀγαποῦσε ὅμως καὶ τιμοῦσε πολὺ τοὺς χριστιανούς. Καὶ ἦταν ὁ μόνος ἡγεμόνας, ποὺ δὲν ἄσκησε διωγμοὺς στὶς ἐπαρχίες ποὺ ἐξουσίαζε, ὅταν οἱ ἄλλοι τρεῖς (Διοκλητιανός, Γαλέριος καὶ Μαξιμιανός) εἶχαν κινήσει τοὺς γνωστοὺς μεγάλους διωγμούς, κατὰ τοὺς ὁποίους ἀναδείχτηκαν πλήθη Μαρτύρων. Καὶ ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλὰ τίμησε τοὺς πιστοὺς χριστιανοὺς τῆς αὐλῆς του μὲ ὑψηλὰ ἀξιώματα. Ἦταν ἀκόμη πολὺ ἐλεήμονας καὶ φιλάνθρωπος, γιατί ποτὲ δὲν θησαύρισε χρυσάφι ἢ ἀσῆμι πέρα ἀπὸ τὶς ἀνάγκες ποὺ εἶχε, καὶ βοηθοῦσε πάντοτε τοὺς πτωχούς. Καὶ ὁ σεπτὸς υἱὸς τοῦ κληρονόμησε τὶς πατρικὲς αὐτὲς ἀρετές, ἐπαυξάνοντάς τες.

Στό διάστημα αὐτὸ ὁ Διοκλητιανὸς εἶχε ὁρίσει Καίσαρα τῆς Ἀνατολῆς τὸν Μαξιμίνο Δαΐα, ἐνῷ στὴ Δύση τὸν στρατηγὸ Σεβῆρο, ποὺ ἔστειλε στὴ Ρώμη. Αὐτός, μὲ τὸν θάνατο τοῦ Κωνσταντίου τοῦ Χλωροῦ, ἀνακηρύχθηκε αὐτοκράτορας στὴ Δύση. Τότε ὅμως ὁ υἱὸς τοῦ παραιτηθέντος αὐτοκράτορος Μαξιμιανοῦ, ὁ Μαξέντιος, ποὺ ἦταν καὶ γαμβρὸς τοῦ Γαλερίου, ἀνάγκασε τὸν πατέρα του νὰ ἐπανέλθει στὸν θρόνο, καὶ οἱ δυὸ κατανίκησαν στὴ συνέχεια τὸν Σεβῆρο, τὸν φόνευσαν καὶ  ἀνακηρύχθηκαν αὐτοὶ αὐτοκράτορες στὴ Ρώμη (28.10.306). Κατόπιν συνῆψαν συμμαχία μὲ τὸν Κωνσταντῖνο, ὁ ὁποῖος καὶ διαζεύχθηκε τὴν πρώτη σύζυγό του Μινερβίνα, νυμφεύθηκε δὲ μὲ τὴν κόρη τοῦ Μαξιμιανοῦ καὶ ἀδελφὴ τοῦ Μαξεντίου Φαύστα (31 Μαρτίου 307), νέα περίφημη γιὰ τὴν ὀμορφιά της, ἀλλὰ πονηρὴ καὶ κακότροπη, ὅμοια στὸν χαρακτῆρα μὲ τὸν πατέρα της.

Θάνατος τῶν Μαξιμιανοῦ καὶ Γαλερίου

Ἀποκαταστάθηκε τότε προσωρινὰ ἡ εἰρήνη στὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς αὐτοκρατορίας, κι ὁ Κωνσταντῖνος ἐγκατέστησε τὴν ἕδρα του στὴν πόλη Ἀρελάτη τῆς νότιας Γαλλίας, ἀπ' ὅπου διακυβερνοῦσε τὸ βασίλειό του μὲ κάθε δικαιοσύνη, γι' αὐτὸ καὶ ἀγαπήθηκε πολὺ ἀπ' τὸν λαό.

Ἐνωρίς ὁ Μαξιμιανὸς ᾖλθε σὲ ρήξη πρὸς τὸν υἱὸ του Μαξέντιο, καὶ ἐπιχείρησε νὰ τοῦ ἀφαιρέσει τὸν θρόνο. Νικήθηκε ὅμως ἀπ' αὐτόν, καὶ κατέφυγε στὸν γαμβρὸ του Κωνσταντῖνο, ποὺ τὸν δέχθηκε μὲ πραγματικὴ καλωσύνη. Ἐπειδὴ ὅμως κι ἐκεῖ ἐπιδόθηκε σὲ μηχανορραφίες καὶ συνωμοσία ἐναντίον τοῦ Κωνσταντίνου, αὐτὸς διέταξε τὴ φυλάκισή του. Τελικά, ἀπελπισμένος, ὁ Μαξιμιανὸς αὐτοκτόνησε (Ἰούλιος τοῦ 310), κι αὐτοτιμωρήθηκε ἔτσι γιὰ ὅσα κακὰ εἶχε διαπράξει.

Ὁ Γαλέριος, σκοπεύοντας νὰ κυριαρχήσει καὶ στὴ Δύση, συγκέντρωσε πολυάριθμο στρατὸ καὶ ἐκστράτευσε ἐναντίον τῶν Μαξεντίου καὶ Κωνσταντίνου. Καθ' ὁδὸν πρὸς τὴ Ρώμη ἔπεσε σὲ παγίδα τοῦ Μαξεντίου καὶ ἔπαθε μεγάλη καταστροφή. Φοβήθηκε λοιπόν, ὑποχώρησε, καὶ στράφηκε κατὰ τοῦ Κωνσταντίνου. Ἀλλὰ καὶ στὴ μάχη μ' αὐτὸν ἔπαθε τέτοια πανωλεθρία, ὥστε σὲ λίγο διάστημα τὸ στράτευμά του ἀφανίστηκε τελειωτικά. Τότε ἀφαίρεσε τὴ βασιλικὴ στολὴ καὶ φόρεσε πτωχική, γιὰ νὰ μὴν ἀναγνωρίζεται καί, μαζὶ μὲ λίγους ἔμπιστους στρατιῶτες του, διέφυγε καὶ κρυβόταν ἀπὸ χώρα σὲ χώρα. Ὁ Κωνσταντῖνος ἔστειλε παντοῦ ἀνθρώπους νὰ τὸν βροῦν καὶ νὰ τὸν θανατώσουν, ἀλλ' ἡ θεία Δίκη πρόλαβε καὶ τὸν βρῆκε πιὸ πρίν, γιατί περιέπεσε σὲ φοβερὴ ἀσθένεια καὶ ἀπέθανε (Μάιος 311).

Ἡ ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταύρου στὸν οὐρανὸ  καὶ τοῦ Χριστοῦ στὸν ὕπνο τοῦ Κωνσταντίνου

Μετά τον θάνατο τοῦ Γαλερίου οἱ αὐτοκράτορες τῆς Ἀνατολῆς Αὔγουστος Λικίνιος καὶ Καίσαρας Μαξιμίνος ᾖλθαν σὲ ρήξη. Τότε ὁ Μαξιμίνος συνῆψε συμμαχία μὲ τὸν Μαξέντιο, ὁ δὲ Λικίνιος μὲ τὸν Κωνσταντῖνο, καί, ὡς ἐχέγγυο, νυμφεύθηκε τὴν Κωνσταντία, θετὴ ἀδελφὴ τοῦ Κωνσταντίνου.

Ο Μαξέντιος τότε ἄρχισε νὰ συγκεντρώνει πολυάριθμο στρατὸ ἀπὸ τὴν Ἰταλία καὶ Ἀφρική, μὲ σαφῆ προοπτικὴ τὴν ἐξουδετέρωση τῆς ἀπειλῆς τοῦ Κωνσταντίνου στὴ Δύση, καὶ σκόπευε νὰ κάμει αἰφνιδιαστικὴ εἰσβολὴ στὴ Γαλατία. Ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος δὲν εἶχε ἄλλη ἐπιλογή, ἀκούοντας μάλιστα τὶς αἰσχρουργίες καὶ τὴν τυραννία τοῦ Μαξεντίου στοὺς Ρωμαίους, γι' αὐτὸ καὶ ἀνέλαβε μὲ ἀποφασιστικότητα τὴν πρώτη κίνηση, ἂν καὶ διέθετε πολὺ μικρότερες δυνάμεις. Ἀφοῦ διαπέρασε μὲ τὸν στρατὸ του τὶς Ἄλπεις, κατέλαβε μὲ ἀστραπιαία προέλαση, τὴ μιὰ μετὰ τὴν ἄλλη, τὶς πόλεις τῆς βόρειας Ἰταλίας μέχρι τὸν Ἠριδανὸ (Πάδο) ποταμὸ (Σεπτέμβριος 312). Ἡ θριαμβευτικὴ εἴσοδός του στὰ Μεδιόλανα ἄνοιξε τὸν δρόμο πρὸς τὴ Ρώμη, τὴν ὁποία ὁ Μαξέντιος ἐπέλεξε ὡς τόπο τῆς ἀναμέτρησής του. Ἔτσι λοιπὸν ὁ Κωνσταντῖνος, προελαύνοντας ἀήττητος, ἔφθασε στὰ πρόθυρα τῆς Ρώμης, ὅπου τὸν περίμενε ὁ Μαξέντιος μὲ πολὺ μεγαλύτερες δυνάμεις. Τὰ δυὸ στρατεύματα ἀντιπαρατάχθηκαν τότε, ἕτοιμα γιὰ τὴν τελικὴ μάχη. Ἐνῷ λοιπὸν ὁ Κωνσταντῖνος παρατηροῦσε περίλυπος τὰ ἐχθρικὰ στρατεύματα καὶ συλλογιζόταν πὼς θὰ μποροῦσε νὰ ἐπιτύχει τὴ νίκη, κατὰ τὶς πρῶτες ἀπογευματινὲς ὧρες τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶδε στὸν οὐρανὸ φωτεινὸ τὸ σημεῖο τοῦ Τιμίου Σταύρου καὶ γύρω τοῦ τὴν ἐπιγραφή, «Ἐν τούτῳ νίκα». Μάρτυρας τῆς θαυμαστῆς αὐτῆς θεοσημίας ὑπῆρξε ὅλο τὸ στράτευμα τοῦ Κωνσταντίνου! Ἀποροῦσε δὲ ὁ εὐσεβὴς βασιλέας γιὰ τὸ νόημα τοῦ ὁράματος.

Γι' αὐτὸ τὴ νύχτα φάνηκε στὸν ὕπνο του καὶ ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς μὲ τὸ σημεῖο τοῦ Σταυροῦ, ἐρμηνεύοντας τὸ σ' αὐτὸν καὶ τὸν προέτρεψε νὰ κατασκευάσει ἕνα σταυρικὸ λάβαρο, σὰν ἐκεῖνο ποὺ εἶδε, νὰ τὸ φέρει μὲ πίστη ὡς φυλακτήριο στοὺς πολέμους, καὶ θὰ νικοῦσε μὲ τὴ δύναμή Του πάντοτε τοὺς ἐχθρούς του.

Πράγματι την ἑπομένη τὸ πρωὶ κάλεσε τεχνῖτες καὶ διέταξε καὶ κατασκεύασαν τὸ λάβαρο τοῦ Σταυροῦ, τὸ ὁποῖο ἐπιχρυσώθηκε καὶ στολίσθηκε στὸ ἄνω μέρος μὲ στεφάνι ἀπὸ πολύτιμους λίθους, ποὺ ἔφερε στὸ μέσο τὸ χριστόγραμμα. Ἀπὸ τὸ ἐγκάρσιο κέρας κρεμόταν ὕφασμα, ἐπίσης στολισμένο μὲ πολύτιμους λίθους. Τοῦτο τὸ θεῖο λάβαρο πρόσταξε πενήντα ἐκλεκτοὺς στρατιῶτες νὰ τὸ μεταφέρουν ἐναλλὰξ μπροστὰ ἀπ' ὅλο τὸ στράτευμα.

Τὸ ἱερὸ λάβαρο θριαμβεύει

Ὁ Μαξέντιος, ἔχοντας βεβαιότητα ὅτι θὰ νικήσει τὸν Κωνσταντῖνο, κατασκεύασε κάτω ἀπὸ τὴν παλαιὰ γέφυρα τοῦ Τίβερη ποταμοῦ Μουλβία ἄλλη, χαμηλότερη καὶ εὔθραυστη. Μὲ τὴν πανουργία του αὐτὴ ἔλπιζε πὼς ὁ Κωνσταντῖνος, σὰν θὰ νικόταν καὶ θὰ προσπαθοῦσε νὰ διαφύγει, θὰ περνοῦσε ἀπ' αὐτὴ τὴ δόλια γέφυρα μὲ τὸ στράτευμά του. Ἀλλ' ὁ Θεὸς οἰκονόμησε πολὺ διαφορετικὰ τὰ πράγματα!

Πραγματικά, ὅταν συγκροτήθηκε ἡ τελικὴ μάχη στοὺς Κόκκινους Βράχους (28 Ὀκτωβρίου 312), νίκησε ὁ Σταυρός, τὸ ἀνίκητο σύμβολο, ποὺ προπορευόταν τοῦ στρατεύματος τοῦ Κωνσταντίνου! Τόσος φόβος κατέλαβε τότε τὸν Μαξέντιο, ποὺ τὰ ἔχασε, καὶ δὲν ἔβλεπε πρὸς τὰ ποὺ πήγαινε! Καταδιωγμένος, ὅρμησε ἀπερίσκεπτα νὰ περάσει ἀπὸ τὴ δόλια ἐκείνη γέφυρα. όχι μόνο ὁ ἴδιος, ἀλλὰ καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ καὶ ἀρκετοὶ στρατιῶτες του. Ἀμέσως ὅμως ἀποκόπηκε ἡ γέφυρα καί, ἀφοῦ πέσανε ὅλοι μέσα στὸν Τίβερη ποταμό, πνίγηκαν! Ὁ Κωνσταντῖνος τότε δόξασε τὸν Θεό, καὶ θαύμασε τὴ δύναμη τοῦ Σταυροῦ, βλέποντας τέτοιο θαῦμα. Σὲ λίγο ὁ ὑπόλοιπος στρατὸς τοῦ Μαξεντίου ἀποδεκατίσθηκε καὶ διαλύθηκε.

Τόν θρίαμβο τοῦ Κωνσταντίνου γιόρτασαν μὲ μεγάλη χαρὰ ὅλοι οἱ πολῖτες τῆς Ρώμης. Στόλισαν μεγαλόπρεπα τὴν πόλη καὶ ὑποδέχτηκαν συγκινημένοι τὸν μεγάλο νικητὴ μὲ κραυγὲς εὐφημικές. Ἀλλ' ὁ Κωνσταντῖνος ἀπέδωσε μεγαλόφωνα τὴ νίκη στὸν Θεό, καὶ πρόσταξε νὰ στήσουν ἀναμνηστικὲς στῆλες μὲ τὸν Τίμιο Σταυρὸ στὰ κυριώτερα μέρη τῆς πόλης. Ἀκόμη νὰ ἐρευνήσουν προσεκτικὰ γιὰ τὴν ἀνεύρεση τῶν ἱερῶν λειψάνων τῶν ἁγίων Μαρτύρων, ποὺ εἴχανε χύσει τὸ αἷμα τους γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, καὶ νὰ τὰ ἐνταφιάσουν μὲ τὴν πρέπουσα τιμὴ καὶ εὐλάβεια. Ἀλλὰ συνεχίστηκαν οἱ εὐεργεσίες τοῦ θεοπρόβλητου βασιλέα: Ἀνακάλεσε ἀπὸ τὴν ἐξορία τοὺς ἐξορίστους, ἀπελευθέρωσε τοὺς κρατουμένους ἀπὸ τὶς φυλακές, ἀπέδωσε τιμὲς στὸν κλῆρο, ἀνήγειρε ναοὺς τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, σκόρπισε πλουσιοπάροχη ἐλεημοσύνη πρὸς τοὺς ἐνδεεῖς καὶ πένητες!

Μετὰ τὸ διπλὸ πιὸ πάνω ὅραμα (τοῦ Σταυροῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ) καὶ τὴ θαυμαστὴ νίκη μὲ τὴ βοήθειά Τους, ὁ Κωνσταντῖνος, ποὺ ἦταν ἤδη εὐνοϊκὰ προδιατεθειμένος πρὸς τὸν Χριστιανισμό, ζήτησε ἱερωμένους εὐλαβεῖς, οἱ, ὁποῖοι τὸν κατήχησαν καὶ τὸν δίδαξαν ποιὸς ἦταν ἀκριβῶς ὁ Θεός, ποὺ τοῦ ἐμφανίσθηκε καὶ τὸ βαθύτερο νόημα τοῦ ὁράματός του, καθὼς καὶ τὰ κύρια δόγματα τῆς χριστιανικῆς πίστης. Κι αὐτὸς μαθήτευσε ταπεινὰ κοντά τους. Ἔκτοτε ἐπιδόθηκε σὲ ἱερὰ ἀναγνώσματα καὶ κατέστησε ἐναρέ­τους ἱερεῖς ὡς συμβούλους του.

Τὸ Διάταγμα τῶν Μεδιολάνων

Λίγους μηνες μετὰ τὴ μεγάλη αὐτὴ νίκη (στὶς ἀρχὲς Φεβρουαρίου τοῦ 313) οἱ δυὸ νικητὲς καὶ σύμμαχοι αὐτοκράτορες, ὁ Αὔγουστος τῆς Δύσης Κωνσταντῖνος καὶ ὁ Αὔγουστος τῆς Ἀνατολῆς Λικίνιος, συναντήθηκαν στὰ Μεδιόλανα (σημερινὸ Μιλάνο) τῆς Ἰταλίας, ὅπου ἐξέδωσαν καὶ ὑπέγραψαν μαζὶ τὶς περίφημες Ἀποφάσεις τῶν Μεδιολάνων, εὐρύτερα γνωστὲς ὡς Διάταγμα τῶν Μεδιολάνων. Μὲ αὐτὲς καθιερώθηκε ἡ γενικὴ ἀρχὴ τῆς ἀνεξιθρησκίας, μὲ κύριο στόχο τὴν κατοχύρωση καὶ ἀναγνώριση τῆς θρησκευτικῆς ἐλευθερίας γιὰ τὸν Χριστιανισμό. Μὲ τὶς πρόνοιες τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ ἔμμεσα κατηργεῖτο ἡ ἐθνικὴ λατρεία (εἰδωλολατρία). Οἱ Ἀποφάσεις αὐτὲς δημοσιεύτηκαν καὶ στὴν Ἀνατολή, μὲ σχετικὸ διάταγμα τοῦ Λικινίου.

Ὁ Κωνσταντῖνος γίνεται μονοκράτορας

Ἐνόσω ζουσε στὴν Ἀνατολὴ ὁ Καίσαρας Μαξιμίνος Δαΐας, πολλοὶ Χριστιανοὶ βρῆκαν ἐπώδυνο θάνατο ἀπ' αὐτὸν στὸν διωγμό, ποὺ κήρυξε ἐναντίον τους. Ὁ Μαξιμίνος, ἔχοντας ἐπιθυμία νὰ κυριαρχήσει σ' ὅλη τὴ Ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία, μάζεψε στρατὸ καὶ κίνησε πόλεμο κατὰ τοῦ Λικινίου. Ἀφοῦ λοιπὸν πέρασε τὸν Βόσπορο καὶ συγκρότησε μάχη μὲ τὸν Λικίνιο στὴν Πέρινθο (313), ἔπαθε πανωλεθρία. Κατέφυγε ὕστερα στὴν Ταρσό, ὅπου ἀπέθανε ἀπὸ θεήλατη φοβερὴ ἀσθένεια.

Ἀμέσως μετα τὸν θάνατο τοῦ Μαξιμίνου τελέστηκε ὁ γάμος τοῦ Λικινίου μὲ τὴν Κωνσταντία, ἀδελφή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, γιὰ νὰ ἐπισφραγιστεῖ ἡ συμμαχία τῶν δυὸ αὐτοκρατόρων. Ἀλλ' ἡ συμμαχία αὐτὴ δὲν διάρ­κεσε γιὰ πολύ.

Ἤδη απο τὸ 314 ἀρχίζουν οἱ συγκρούσεις τῶν δυὸ μοναρχῶν στὸ Ἰλλυρικό, τὸ μεγαλύτερο τμῆμα τοῦ ὁποίου κατέκτησε ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, καὶ τὴν 1η Μαρτίου 317 εἰσῆλθε θριαμβευτικὰ στὴ Σαρδικὴ (Σόφια). Ἀπὸ τότε ἄρχισε προοδευτικὰ ἡ στροφὴ τῶν χριστιανῶν τῆς Ἀνατολῆς πρὸς τὸν Μέγα Κωνσταντῖνο, ποὺ ἔγινε ἰδιαίτερα αἰσθητὴ τὸ 322, ὅταν αὐτὸς νίκησε τοὺς Σαρμάτες καὶ κατέβηκε ἀνεμπόδιστος μέχρι τὴ Μακεδονία. Ὁ ἐνθουσιασμὸς τῶν πιστῶν προκάλεσε τὸν φθόνο τοῦ Λικινίου, τόσο, ποὺ λησμονώντας τοὺς ὅρκους ποὺ ἔδωσε, ἄρχισε νὰ κακοποιεῖ τοὺς πιστοὺς στὶς ἀνατολικὲς ἐπαρχίες. Ἀρχικὰ ἔλαβε μέτρα κατὰ τῶν ἐπισκόπων, καὶ ἀπαγόρευσε τὴ συνάθροισή τους σὲ συνόδους, καθὼς καὶ τὸν ἐκκλησιασμὸ τῶν γυναικῶν (322), καί, τέλος, κίνησε φανερὸ διωγμὸ κατὰ τῶν πιστῶν, ἀναδεικνύοντας πλήθη Μαρτύρων.

Τό 323 ὁ Κωνσταντῖνος, ὁπλισμένος μὲ νηστεία, ἁγνότητα καὶ προσευχή, εἰσέβαλε στὴ Θρᾴκη, μὲ τὴν πρόφαση τῆς ἐξουδετέρωσης τῶν Γότθων. Ὕστερα προχώρησε στὴν τελικὴ ἀναμέτρηση μὲ τὸν Λικίνιο. Ἡ πρώτη μάχη ἔγινε κοντὰ στὴν Ἀδριανούπολη (Ἰούλιος 324). Τὰ στρατεύματα τοῦ Κωνσταντίνου προέλαυναν, ἔχοντας πάντοτε μπροστὰ τὸ ἱερὸ λάβαρο τοῦ Σταυροῦ, ποὺ ἔτρεπε τοὺς ἀντιπάλους σὲ ἄτακτη φυγή. Νικημένος ὁ Λικίνιος, ἀναγκάστηκε νὰ ὀπισθοχωρήσει καὶ ὀχυρώθηκε στὸ Βυζάντιο. Ἀλλὰ κι ἐκεῖ νικήθηκε ἀπὸ τὸν στρατὸ τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τὸν στόλο του, ποὺ εἶχε ὡς ἀρχηγὸ τὸν υἱὸ του Κρίσπο. Γι' αὐτὸ καὶ διαπεραιώθηκε στὴ Μικρὰ Ἀσία, στὴ Χρυσόπολη (τὸ σήμ. Σκουτάρι). Στὴν ἐκεῖ μεγάλη τελικὴ μάχη νικήθηκε καὶ πάλιν ὁ Λικίνιος, καί, φεύγοντας, συνελήφθη στὴ Νικομήδεια. Ὁ Κωνσταντῖνος, μὲ τὶς παρακλήσεις τῆς ἀδελφῆς του, τοῦ χάρισε τὴ ζωὴ καὶ τὸν περιόρισε μόνο στὴ Θεσσαλονίκη, παραχωρώντας τοῦ ἐκεῖ πλούσια εἰσοδήματα, γιὰ νὰ συντηρεῖται. Ἀλλ' ὅταν καὶ πάλιν ὁ Λικίνιος ἀθέτησε τὶς ὑποσχέσεις του, καὶ ἄρχισε νὰ ὀργανώνει συνωμοσίες ἐναντίον τοῦ εὐεργέτη τοῦ Κωνσταντίνου, τότε αὐτὸς διέταξε καὶ τὸν ἀποκεφάλισαν. Ἐκριζώθηκε ἔτσι καὶ τὸ τελευταῖο ζιζάνιο τῆς εἰδωλολατρίας καὶ ἀναταραχῆς, καὶ ὁ Μεγάλος νικητὴς Κωνσταντῖνος παρέμεινε πλέον μονοκράτορας σ' ὅλο τὸ Ρωμαϊκὸ κράτος, ἐξασφαλίζοντας στὴν αὐτοκρατορία τοῦ τὴν πολυπόθητη ὁμόνοια καὶ εἰρήνη.

Τὰ Θεάρεστα ἔργα τοῦ μονοκράτορα Κωνσταντίνου

Ὁ ἔνδοξος νικητὴς Κωνσταντῖνος δὲν κενοδόξησε γιὰ τὰ πολεμικὰ καὶ ἄλλα κατορθώματά του! Ἀντίθετα, ἀπέστειλε σ' ὅλες τὶς ἐπαρχίες τοῦ κράτους τοῦ ἐπιστολές, στὰ ἑλληνικὰ καὶ λατινικά, ἄλλες πρὸς τὶς κατὰ τόπους Ἐκκλησίες, κι ἄλλες πρὸς τοὺς ἐκτὸς Ἐκκλησίας ἐθνικοὺς κατὰ πόλη, ὅπου, μεταξὺ ἄλλων, διακήρυττε τὸν Θεὸ ὡς αἴτιο τῆς νίκης του, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ἀγαθῶν γενικά.

Ἁπαλλαγμένος πια ἀπ' τοὺς πολέμους, ὁ εὐσεβὴς βασιλέας ἐπιδόθηκε σὲ ἔργα Θεάρεστα. Καταρχὴν θέσπισε εὐεργετικὲς νομοθεσίες γιὰ ἀνάκληση τῶν ἐξορίστων καὶ ἀπελευθέρωση τῶν καταδικασμένων γιὰ τὴν πίστη τους στοὺς προηγουμένους διωγμούς, καθὼς καὶ γιὰ τὴν τιμὴ τῶν Ἁγίων Μαρτύρων καὶ τὴν ἀπόδοση τῶν κατασχεθέντων ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων στοὺς νομίμους κατόχους τους (τὶς τοπικὲς Ἐκκλησίες). Ἀκόμη, μὲ σχετικοὺς νόμους προήγαγε τοὺς Χριστιανοὺς στὰ ποικίλα ἀξιώματα, ἔπαυσε τὶς εἰδωλικὲς θυσίες καὶ ἐπιχορήγησε τὴν ἀνοικοδόμηση νέων ναῶν, καθὼς καὶ τὴ διεύρυνση καὶ συντήρηση παλαιοτέρων. Περαιτέρω, μὲ σχετικό του διάταγμα, ὅπου ἀναφέρεται ἐκτενῶς στοὺς παρελθόντες διωγμοὺς καὶ τὸ φοβερὸ τέλος ὅλων τῶν διωκτῶν, προτρέπει, ἀλλὰ δὲν ἐξαναγκάζει, τοὺς παραμένοντες στὴν ἀπιστία νὰ γίνουν Χριστιανοί, καὶ τέλος προστάζει νὰ μὴν ἐνοχλεῖ πλέον κανεὶς κανένα γιὰ τὴν πίστη του. Οἱ ἐλεημοσύνες καὶ εὐεργεσίες τοῦ Κωνσταντίνου ἔρρεαν ὡς ἀκένωτος κρουνὸς πρὸς τοὺς πάντες, προκαλώντας τὸν σεβασμὸ καὶ τὴν ἄμετρη ἐκτίμηση στὸ πρόσωπό του.

Πέραν απ' αὐτά, θὰ ἀναφερθοῦμε πιὸ συγκεκριμένα καὶ μὲ συντομία καὶ στὰ ἑξῆς σπουδαιότατα ἔργα του, ποὺ ἀπαθανάτισαν στοὺς αἰῶνες τὴ μνήμη του. Αὐτὰ ἤσαν: (α) Ἡ σύγκληση τῆς Α' Οἰκουμενικῆς Συνόδου, (β) ἡ ἀποστολὴ τῆς μητέρας του, τῆς Ἁγίας Ἑλένης, στὰ Ἱεροσόλυμα γιὰ τὴν ἀνεύρεση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, (γ) ἡ ἀνοικοδόμηση τῆς Κωνσταντινούπολης, καὶ (δ) ἡ ὁλοκλήρωσή του στὴν Χριστιανικὴ Πίστη μὲ τὴ βάπτισή του.

Ἡ Α' Οἰκουμενικὴ Σύνοδος

Τήν εἰρήνη τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ πέτυχε μὲ τόσους ἀγῶνες ὁ Μ. Κωνσταντῖνος, καταπαύοντας τοὺς διωγμοὺς τῶν χριστιανῶν, ᾖλθε νὰ διασαλεύσει ὁ αἱρετικὸς Ἄρειος, πρωτοπρεσβύτερος καὶ δάσκαλος σχολῆς στὴν Ἀλεξάνδρεια τῆς Αἰγύπτου. Αὐτὸς ἄρχισε νὰ κηρύττει βλάσφημα πὼς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι Ὁμοούσιος (της ἴδιας οὐσίας) μὲ τὸν Πατέρα Του, ἀλλὰ δημιούργημα τοῦ Θεοῦ, ἄρα ὄχι ἀληθινὸς Θεός. Πατριάρχης τότε στὴν Ἀλεξάνδρεια ἦταν ὁ ἁγιώτατος Πέτρος, πού, μετὰ ἀπὸ θεϊκὴ ὀπτασία, στὴν ὁποία ὁ Χριστὸς τοῦ ἀποκάλυψε τὸ βέβηλό της διδασκαλίας τοῦ Ἀρείου, καθαίρεσε τῆς ἱερωσύνης τὸν Ἄρειο.

Μετά τον θάνατο τοῦ Πέτρου ὁ νέος πατριάρχης Ἀχιλλᾶς κατόρθωσε μὲ τὶς συμβουλές του νὰ ἐπαναφέρει τὸν Ἄρειο στὴν εὐσέβεια. Καὶ ὅσο καιρὸ ζοῦσε ὁ Ἀχιλλᾶς, ὁ Ἄρειος σιωποῦσε καὶ δὲν κήρυττε τὶς αἱρετικές του δοξασίες. Ἀφοῦ ὅμως ἔγινε πατριάρχης ὁ Ἅγιος Ἀλέξανδρος, ἄρχισε καὶ πάλιν ὁ Ἄρειος νὰ διδάσκει τὰ αἱρετικὰ φρονήματά του, καὶ παρέσυρε μάλιστα μαζί του πολλοὺς λαϊκοὺς καὶ κληρικούς, ὅπως τοὺς ἐπισκόπους Εὐσέβιο τῆς Νικομηδείας, Παυλίνο τῆς Τύρου, Θεωνᾶ καὶ Σεκοῦνδο κ.ἅ. Τότε ὁ πατριάρχης Ἀλέξανδρος συγκάλεσε τοπικὴ Σύνοδο, ἡ ὁποία καθαίρεσε καὶ πάλιν τὸν Ἄρειο καὶ τοὺς ὀπαδούς του.

Ὁ εὐσεβής αὐτοκράτορας Κωνσταντῖνος παρακολουθοῦσε μὲ μεγάλη του λύπη τὰ ἔκτροπα τοῦ Ἀρείου καὶ τῶν ὀπαδῶν του, καθὼς καὶ τὴ μεγάλη σύγχυση, ποὺ προκαλοῦσαν σ' ὅλες τὶς τοπικὲς Ἐκκλησίες. Ἐπιθυμώντας λοιπὸν νὰ ἐπαναφέρει τὴν ὁμόνοια καὶ εἰρήνη στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, προσέταξε νὰ συγκεντρωθοῦν στὴ μεγαλούπολη Νίκαια τῆς Βιθυνίας ἐπίσκοποι ἀπὸ ὅλες τὶς τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες, γιὰ νὰ μελετήσουν τὸ ὅλο ζήτημα. Πράγματι τὸν Μάϊο τοῦ ἔτους 325 συναθροίστηκαν ἐκεῖ 318 θεοφόροι Πατέρες καὶ συγκρότησαν Σύνοδο, ἡ ὁποία ἀναγνωρίσθηκε στὴ συνέχεια ὡς ἡ Πρώτη Οἰκουμενική, στὴν ὁποία παρακάθισε προσωπικὰ καὶ ὁ ἴδιος ὁ φιλόχριστος βασιλέας.

Ἀφοῦ λοιπον ὁ Κωνσταντῖνος προέτρεψε τοὺς Ἐπισκόπους νὰ μελετήσουν τὸ θεολογικὸ ζήτημα, κάλεσε τὸν Ἄρειο νὰ παρουσιασθεῖ μὲ τοὺς ἀκολούθους του, γιὰ νὰ ἐκθέσει τὶς ἀπόψεις του καὶ ν' ἀκούσει γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ τὶς ἀποφάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Παρουσιάσθηκε πράγματι ὁ Ἄρειος, ἀκολουθούμενος ἀπὸ πολλοὺς φιλοσόφους καὶ ρήτορες, ποὺ οἱ Ἅγιοι Πατέρες νίκησαν κατὰ τὴ γενόμενη συζήτηση καθ' ὁλοκληρία, ἀφοῦ ἐξήγησαν σ' αὐτοὺς τὶς ἀλήθειες τῆς ἁγίας Πίστεώς μας μὲ ταπεινὸ πνεῦμα. Κατόρθωσαν ἔτσι νὰ ἐπαναφέρουν πολλοὺς στὸν ὀρθὸ δρόμο μὲ τὰ θεόπνευστα λόγια τους καὶ τὰ θαύματα, ποὺ ἐπετέλεσαν. Τέτοια θαύματα γίνανε μπροστὰ στὴν ἁγία Σύνοδο ἀπ' τὸν Ἅγιο Σπυρίδωνα (θαῦμα τοῦ κεραμιδιοῦ) κι ἀπ' τὸν Ἅγιο Ἀχίλλειο (θαῦμα πέτρας, ποὺ μὲ τὴν προσευχὴ τοῦ ἀνάβλυσε λάδι). Ἄλλοι ἀκόμη Πατέρες συντάραξαν τοὺς φιλοσόφους, καὶ ἐπανέφεραν πολλοὺς ἀπ' αὐτοὺς στὴν ἀλήθεια, μὲ τὴν ἁπλότητα τῆς συμπεριφορᾶς τους καὶ τὴ θεοπνευστία τῶν ἐπιχειρημάτων τους. Ὁ Ἄρειος ὅμως καὶ πάλιν δὲν θέλησε νὰ παραδεχθεῖ τὸ λάθος του. Τότε ἡ ἁγία Σύνοδος καθαίρεσε καὶ ἀναθεμάτισε αὐτὸν καὶ τὴ διδασκαλία του καὶ ὅσους μείνανε προσκολλημένοι στὴν πλάνη του.

Ἡ Ἁγία αὐτὴ Σύνοδος συνέταξε καὶ τὰ πρῶτα ἑπτὰ ἄρθρα τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεώς μας (δηλαδὴ τοῦ «Πιστεύω»), καὶ ἐξέδωσε ἐπίσης ὁρισμένους Κανόνες γιὰ τὴν καλύτερη λειτουργία καὶ διακυβέρνηση τῶν Ἐκκλησιῶν. Μεταξὺ ἄλλων ρύθμισε καὶ τὸ πότε πρέπει νὰ γιορτάζεται τὸ ἅγιο Πάσχα σ' ὅλο τὸν κόσμο. Ὅρισε δηλαδὴ νὰ τελεῖται τὸ Πάσχα τὴν πρώτη Κυριακή, ὕστερα ἀπ' τὴν πρώτη πανσέληνο τῆς ἐαρινῆς (ἀνοιξιάτικης) ἰσημερίας, καὶ ὁπωσδήποτε μετὰ ἀπὸ τὸ Πάσχα τῶν Ἑβραίων. Τὸν Τόμο τῶν Πρακτικῶν τῆς Συνόδου μὲ τὶς σχετικὲς ἀποφάσεις ὑπέγραψαν ὅλοι οἱ Ἀρχιερεῖς καὶ τελευταῖος ἀπ' ὅλους ὑπέγραψε ὁ φιλόχριστος βασιλέας μὲ ἐρυθρὰ γράμματα, ἐπισημοποιώντας ἔτσι τὶς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου.

Ὕστερα ἀπ' ὅλα αὐτὰ ὁ Μ. Κωνσταντῖνος εὐχαρίστησε πάλιν τὸν Θεό, διότι τὸν καταξίωσε νὰ καταπολεμήσει καὶ νὰ ἐξαλείψει, παλαιότερα μὲν τὴν εἰδωλολατρία, τώρα δὲ καὶ τὶς αἱρέσεις.

Μετά το πέρας τῆς Συνόδου, ἄρχισαν στὶς 25 Ἰουλίου τοῦ 325 οἱ ἑορτασμοὶ γιὰ τὰ εἰκοσάχρονα τῆς βασιλείας τοῦ Μ. Κωνσταντίνου, στοὺς ὁποίους, μεταξὺ ἄλλων, ὁ αὐτοκράτορας κάλεσε καὶ ὅλους τους Πατέρες τῆς Συνόδου, καὶ ἀπένειμε σ' αὐτοὺς πλούσια δῶρα. Καταφιλοῦσε τότε τὰ βγαλμένα μάτια τοῦ Ἁγίου Παφνουτίου καὶ τῶν λοιπῶν Ἁγίων Ὁμολογητῶν, καθὼς καὶ τὰ παραμορφωμένα καὶ πληγωμένα μέλη τους, στὰ ὁποῖα τὰ σημάδια τῶν πληγῶν παρέμειναν ἀνεξίτηλα ἀπ' τὴν ἐποχὴ τῶν διωγμῶν. Αὐτὰ ὅλα τὰ ἔκαμνε μὲ μεγάλη ταπείνωση, ζητώντας ἀπ' αὐτοὺς συγχώρεση τῶν ἁμαρτιῶν του!

Συμβούλευσε τέλος ὅλους τους ἐπισκόπους νὰ ἔχουν μεταξὺ τοὺς εἰρήνη κι ὁμόνοια στὴν Πίστη, νὰ δείχνουν ἀγάπη στοὺς πάσχοντες καὶ νὰ μὴν ὑβρίζουν ἢ νὰ προσβάλλουν τὴν ἀξιοπρέπεια τῶν ἀδελφῶν τους. Ὅταν μερικοί τοῦ ἀνέφεραν κατηγορίες γιὰ κάποιους ἐπισκόπους, αὐτὲς τὶς ἀναφορὲς δὲν δέχτηκε νὰ τὶς ἐξετάσει, οὔτε τὶς ὑποθέσεις τῶν κατηγορουμένων ἐπισκόπων διερεύνησε, ἀλλὰ μπροστὰ σὲ ὅλους ἔσχισε ὅλες τὶς κατηγορίες, λέγοντας τὰ ἀκόλουθα βαρυσήμαντα λόγια: «Ἂν ἐγὼ ὁ ἴδιος προσωπικὰ τύγχαινε νὰ ἔβλεπα ἀρχιερέα νὰ παρανομεῖ, ἐξάπαντος θὰ τὸν σκέπαζα μὲ τὴν βασιλικὴ πορφύρα μου»!

Ἀφού λοιπον οἱ Ἅγιοι Πατέρες ἀποχαιρέτισαν τὸν βασιλέα καὶ τὸν πατριάρχη Ἀλέξανδρο, τὸν ὁποῖο αὐτοὶ εἶχαν χειροτονήσει ὡς διάδοχό του Ἁγίου Μητροφάνη, ποὺ ἐκοιμήθη κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Συνόδου (4.6.325), ἐπέστρεψαν στὶς ἐπαρχίες τους, ὅπου κήρυτταν τὰ δόγματα τῆς ἁγίας Συνόδου.

Ἡ ἵδρυση τῆς Κωνσταντινούπολης

Τό ἄλλο πρωταρχικῆς σημασίας ἔργο τοῦ Κωνσταντίνου ὑπῆρξε ἡ ἵδρυση μιᾶς νέας πρωτεύουσας τοῦ κράτους στὶς εὐρωπαϊκὲς ἀκτὲς τοῦ Βοσπόρου καὶ στὴ θέση τοῦ ἀρχαίου Βυζαντίου, ἀποικίας τῶν Μεγαρέων τοῦ 7ου αἵ. π.Χ.

Ὄταν ο Κωνσταντῖνος πῆρε τὴ σχετικὴ ἀπόφαση, δὲν ἐπέλεξε ἀμέσως τὸ Βυζάντιο, ἀλλὰ σκέφθηκε ἀρχικὰ τὴ γενέτειρά του Ναϊσσό, τὴ Σαρδικὴ (Σόφια) καὶ τὴ Θεσσαλονίκη στὴ συνέχεια. Ἀπ' τὰ ἐμπόδια ὅμως ποὺ προέκυψαν, ἐννόησε ὅτι δὲν ἦταν θέλημα Θεοῦ νὰ προχωρήσει ἐκεῖ καὶ μετέβη στὸ ἀρχαῖο Ἴλιο, ὅπου λέγεται πὼς εἶχαν στρατοπεδεύσει οἱ Ἀχαιοὶ στὸν πόλεμο κατὰ τῆς Τροίας. Ἐκεῖ σχεδίασε τὴν πόλη ὅσο μεγάλη ἔπρεπε νὰ γίνει καὶ κατασκεύασε ἀκόμη καὶ τὶς πύλες της. Ἀλλὰ κάποιο βράδυ παρου­σιάσθηκε ὁ Κύριος στὸν εὐσεβῆ βασιλέα, προτρέποντας τὸν νὰ ἐπιλέξει ἄλλη τοποθεσία γιὰ πρωτεύουσά του. Ὑπακούοντας στὸ θεῖο κέλευσμα, ὁ Κωνσταντῖνος κατέληξε τελικὰ στὸ Βυζάντιο, τοῦ ὁποίου τὴ θέση θεώρησε ὡς τὴν πλέον κατάλληλη γιὰ τὸν σκοπό του καὶ ἀρεστὴ στὸν Θεό.

Κατά τη χάραξη τῶν ὁρίων τῆς νέας πόλης ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο, Ἄγγελος Κυρίου ἐμφανίστηκε σ' αὐτὸν μόνο καὶ τὸν καθοδηγοῦσε, προπορευόμενός του, μέχρι ποὺ σημείωσαν ὅλο τὸν χῶρο, μέσα στὸν ὁποῖο ἦταν θέλημα Θεοῦ νὰ κτισθεῖ ἡ πρωτεύουσα.

Ἡ τελετή γιὰ τὴ θεμελίωση τῆς πόλης ἔγινε στὶς 8 Νοεμβρίου τοῦ 324, καὶ γιὰ τὰ ἔργα ἀνοικοδόμησης, ποὺ ἄρχισαν στὴ συνέχεια, μαζεύτηκαν ἐργάτες καὶ ὑλικὰ ἀπὸ παντοῦ, ἐνῷ πολλὰ ἀρχαία προχριστιανικὰ μνημεῖα τῆς Ρώμης, τῆς Ἀθήνας, τῆς Ἀντιόχειας, τῆς Ἀλεξάνδρειας, τῆς Ἐφέσου κ.ἅ. πόλεων χρησιμοποιήθηκαν κατάλληλα γιὰ τὴ διακόσμηση τῆς βασιλεύουσας. Ἀλλὰ καὶ λείψανα Ἁγίων καὶ Μαρτύρων μετέφερε ὁ Κωνσταντῖνος, γιὰ τὸν ἐξαγιασμό της. Καὶ δὲν κόσμησε τὴν πόλη ὁ εὐσεβὴς βασιλέας μόνο μὲ ἱππόδρομο, κρῆνες, στοὲς καὶ ἄλλα λαμπρὰ οἰκοδομήματα, ἀλλὰ καὶ μὲ περικαλλεῖς ναούς, ὅπως αὐτοὺς τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, τῆς Ἁγίας Εἰρήνης, τοῦ Ἁγίου Μωκίου καὶ τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαήλ. Τίμησε ἀκόμη τὴν πόλη μὲ Σύγκλητο, ἀφοῦ κάλεσε ἀπὸ τὴ Ρώμη καὶ ἀλλοῦ εὐγενεῖς καὶ λογίους ἄρχοντες, γιὰ τὴ διαμονὴ τῶν ὁποίων ἔκτισε κατάλληλες οἰκοδομές, καὶ συνέστησε ἱεραρχία βασιλικῶν ἀξιωματούχων, κατὰ τὴν τάξη, ποὺ ἐπικρατοῦσε καὶ στὴ Ρώμη.

Μετονόμασε λοιπον τὴ νέα πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη, τὴν ὁποία ἀφιέρωσε στὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο (26 Νοεμβρίου τοῦ 328) καὶ τῆς ὁποίας τὰ ἐγκαίνια τελέστηκαν πανηγυρικὰ στὶς 11 Μαΐου τοῦ 330. Βεβαίως τὰ οἰκοδομικὰ ἔργα συνεχίστηκαν καὶ ἀργότερα. Ἡ Κωνσταντινούπολη κατέστη σύντομα τὸ πολιτικό, ἐκκλησιαστικό, οἰκονομικὸ καὶ πνευματικὸ κέντρο τῆς μεγάλης Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας.

Ἡ εὔρεση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ

Μέσα στά μεγαλόπνοα σχέδια τοῦ Μ. Κωνσταντίνου γιὰ τὴν ἑδραίωση τοῦ Χριστιανισμοῦ ἐντάσσεται καὶ ἡ ἀπόφασή του νὰ ἀποστείλει τὴ μητέρα τοῦ Ἑλένη στὰ Ἱεροσόλυμα, γιὰ τὴν ἀναζήτηση καὶ εὕρεση τοῦ Τιμίου Ξύλου τοῦ Σταυροῦ, καί, εὐρύτερα, γιὰ τὴν ἀνάδειξη τῶν Ἁγίων Τόπων, ὅπου ἔζησε, μαρτύρησε, σταυρώθηκε, τάφηκε καὶ ἀναστήθηκε ὁ Χριστός, καὶ τοὺς ὁποίους οἱ καταστροφὲς ἀπὸ τὸν χρόνο, τοὺς πολέμους, ἀλλὰ καὶ ἡ ζηλοφθονία τῶν Ἑβραίων, εἶχαν σκεπάσει καὶ ἀποκρύψει ὁλότελα.

Ἡ ἱεραποδημία αὐτὴ τῆς Ἁγίας Ἑλένης ἔλαβε χώρα μετὰ τὴν ἀνάδειξή της ἀπὸ τὸν υἱό της σὲ Αὐγοῦστα (περὶ τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 324), γύρω στὰ ἔτη 325/326. Παράλληλα πρὸς τὴ σχετικὴ ἐπιθυμία τοῦ Κωνσταντίνου, καὶ ἡ ἴδια ἡ Ἁγία Ἑλένη εἶχε δεῖ ὀπτασία, ποὺ τὴν παρακινοῦσε πρὸς τὴν ἱερή της αὐτὴ ἀποστολή. Ἐφοδιασμένη λοιπὸν μὲ βασιλικὰ γράμματα πρὸς τὸν τότε ἀρχιεπίσκοπο Ἱεροσολύμων Ἅγιο Μακάριο, μὲ ἀφθονία χρημάτων, καθὼς καὶ μὲ τὴν ἁρμόζουσα συνοδία στρατοῦ καὶ ἐπισήμων ἀρχόντων, φθάνει «μὲ σπουδὴ καὶ νεανικὴ δύναμη ἡ ἡλικιωμένη (ἦταν τότε περίπου 78 ἐτῶν) καὶ γεμάτη φρόνηση (Ἑλένη), νὰ ἐπισκεφθεῖ τὴν ἀξιοσέβαστη γῆ καὶ συγχρόνως νὰ δεῖ τὶς ἐπαρχίες, τοὺς δήμους, καὶ τοὺς λαοὺς τῆς Ἀνατολῆς μὲ βασιλικὴ ἀξιοπρέπεια». Ὁ πατέρας τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Εὐσέβιος μας φανερώνει στὸ χωρίο τοῦ αὐτὸ καὶ τὸν εὐρύτερο ἱεραποστολικὸ καὶ φιλανθρωπικὸ χαρακτῆρα τῆς ἱεραποδημίας τῆς Ἁγίας.

Στήν αναζήτηση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἡ τιμία βασίλισσα συναντᾶ ἀρκετὲς δυσχέρειες. Σύμφωνα μὲ ἀρχαιότατη παράδοση, ἡ εὕρεση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἀπὸ τὴν Ἁγία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸ πρόσωπο τοῦ Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Κυριακοῦ, ἐπισκόπου στὰ Ἱεροσόλυμα. Ὁ Ἅγιος Κυριακός, Ἑβραῖος στὴν καταγωγή, μὲ τὸ ἀρχικὸ ὄνομα Ἰούδας, ἦταν ὁ ἄνθρωπος ποὺ γνώριζε ἀπὸ τοὺς προγόνους του τὸ μέρος, ὅπου ἦταν κρυμμένος ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ δὲν ἤθελε νὰ τὸ ἀποκαλύψει στὴν Ἁγία Ἑλένη. Αὐτὴ τότε πρόσταξε νὰ τὸν βάλουν σὲ ξεροπήγαδο γιὰ μία ἑβδομάδα, ὁπότε ἀναγκάστηκε ἀπὸ τὴν πεῖνα καὶ δίψα νὰ ὑποδείξει τὸν χῶρο τοῦ Γολγοθὰ καὶ τοῦ Μνήματος τοῦ Χριστοῦ. Ὁ τόπος εἶχε καταχωσθεῖ ἀπὸ τοὺς Ἑβραίους, ἕνεκα φθόνου, οἱ δὲ εἰδωλολάτρες, βλέποντας νὰ προσκυνεῖται ἀπὸ τοὺς Χριστιανοὺς μὲ εὐλάβεια γιὰ τὰ ἐκεῖ τελούμενα θαύματα, εἶχαν ἀνεγείρει στὸν χώρο αυτο τέμενος τῆς θεᾶς Ἀφροδίτης. Με προσταγὴ τῆς Ἁγίας τὸ τέμενος κρημνίζεται καὶ ἀνασκάπτεται ὁ χῶρος, ὁπότε ἀνευρέθηκαν ὁ Γολγοθάς, τὸ Πανάγιο Μνῆμα, οἱ τρεῖς Σταυροί, τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν δυὸ λῃστῶν καὶ οἱ ἅγιοι Ἧλοι (καρφιά) τῆς Σταύρωσης.

Ἡ ἀναγνώριση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἔγινε μὲ τὸ ἑξῆς θαῦμα: Μία νεκρὴ γυναῖκα ὁδηγεῖτο πρὸς ἐνταφιασμό. Ὁ ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος εἶπε νὰ σταματήσει ἡ νεκρικὴ πομπή. Μετὰ ἀπὸ θερμὴ προσευχὴ καὶ τοποθετώντας διαδοχικὰ καὶ χωριστὰ τοὺς τρεῖς Σταυροὺς πάνω στὴ νεκρή, ὢ τοῦ θαύματος! Αὐτὴ ἀναστήθηκε, ὅταν τὴν ἄγγιξε ὁ τρίτος Σταυρός, ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου! Τότε ἡ Ἁγία διέταξε καὶ διαιρέθηκε ὁ Τίμιος Σταυρός. Καὶ τὸ μὲν ἕνα τμῆμα τοποθέτησε σὲ ἀργυρὴ πολύτιμη θήκη καὶ τὸ ἄφησε στὰ Ἱεροσόλυμα, τὸ δὲ ἄλλο μετέφερε σὲ ταξίδι της ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα στὴν Κωνσταντινούπολη. Εἶναι ἀπ' αὐτὸ τὸ δεύτερο τμῆμα, ποὺ ἄφησε κατὰ τόπους τεμάχια, σύμφωνα μὲ τὴν τοπικὴ παράδοση, γιὰ τὴν ὁποία θὰ μιλήσουμε στὸ ἑπόμενο κεφάλαιο. Τὴν εὕρεση τοῦ Τιμίου Ξύλου καὶ τῶν ἁγίων Ἥλων τιμᾶ ἡ Ἐκκλησία μας στὶς 6 Μαρτίου.

Με τό θαῦμα τῆς ἀναστάσεως τῆς νεκρῆς γυναίκας ἀπὸ τὸν Σταυρὸ πιστεύει ὁ πιὸ πάνω Ἑβραῖος Ἰούδας, βαπτίζεται καὶ μετονομάζεται Κυριακός, χειροτονεῖται ἀργότερα ἐπίσκοπος (μᾶλλον χωρεπίσκοπος) στὰ Ἱεροσόλυμα, καὶ μαρτυρεῖ ἐπὶ Ἰουλιανοῦ του Παραβάτου (361-363). Ἡ Ἐκκλησία μας τελεῖ τὴ μνήμη του στὶς 28 Ὀκτωβρίου.

Ἀναφορικά με τοὺς δυὸ ἄλλους Σταυροὺς τῶν λῃστῶν, ἐπειδὴ ἡ Ἁγία ἀδυνατοῦσε νὰ διακρίνει ποιὸς ἀνῆκε στὸν «ἐκ δεξιῶν» Καλὸ Λῃστὴ καὶ ποιὸς στὸν «ἐξ ἀριστερῶν» καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ τὴν ἄλλη σκέφθηκε πὼς τόσα χρόνια θαμμένοι μὲ τὸν Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ εἶχαν πάρει κι αὐτοὶ εὐλογία, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ παραμεληθοῦν, πρόσταξε νὰ ἀποσυναρμολογηθοῦν, καὶ μὲ τὴν ἐναλλαγὴ τῶν ὁριζοντίων ξύλων τους νὰ σχηματισθοῦν δυὸ νέοι Σταυροί. Ἔτσι ὁ καθένας τοὺς περιεῖχε τεμάχιο τοῦ Σταύρου τοῦ Καλοῦ Λῃστῆ.

Μόλις πληροφορηθηκε τὸ γεγονὸς ὁ Μ. Κωνσταντῖνος, χάρηκε ἰδιαίτερα καὶ μὲ ἐπιστολὴ τοῦ πρὸς τὸν Ἅγιο Μακάριο ὅρισε νὰ ἀνεγερθεῖ στὸν χῶρο τοῦ Παναγίου Τάφου ναὸς λαμπρὸς καὶ περικαλλής, παρέχοντας ὁ ἴδιος ὁ αὐτοκράτορας τὰ μέσα πρὸς τοῦτο. Ἡ Ἁγία Ἑλένη, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἐπίβλεψη στὴν ἀνέγερση τοῦ ναοῦ τούτου, ἀνήγειρε θαυμάσιο ναὸ στὴ Βηθλεὲμ (στὸ ἅγιο Σπήλαιο τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου) καὶ ἄλλον ἐφάμιλλό της Ἀναλήψεως στὸ ὅρος τῶν Ἐλαιών.

Στή συνέχεια ἡ εὐσεβὴς βασίλισσα περιῆλθε ὅλες τὶς χῶρες τῆς Ἀνατολικῆς αὐτοκρατορίας, στολίζοντας τοὺς ναοὺς τοῦ Θεοῦ μὲ λαμπρὰ κειμήλια καὶ κάνοντας ποικίλα ἔργα φιλανθρωπίας: Ἐλεοῦσε ἀφθονοπάροχα κατοίκους πόλεων συλλογικά, ἀλλὰ κι ὅσους τὴν πλησίαζαν ἀτομικά, στρατιῶτες, πένητες, γυμνοὺς καὶ ἀπροστάτευτους, παρέχοντας ὅλα τὰ ἀναγκαία του σώματος. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ δεσμά, τὴν καταπίεση καὶ τὴν ἐξορία ἀπάλλαξε πολλοὺς καταδίκους, ἀπὸ μεγάλη φιλανθρωπία κινούμενη.

Τό θαυμαστὸ ἔργο τῆς Ἁγίας Ἑλένης στὰ Ἱεροσόλυμα καὶ τὴν Παλαιστίνη καὶ ἡ ἱεραποστολικὴ καὶ πλούσια φιλανθρωπική της περιοδεία στὶς πέριξ ἐπαρχίες τῆς Ἀνατολῆς διήρκεσε γύρω στὰ δυὸ μὲ τρία χρόνια (325/326-328/329).

Ἡ κοίμηση τῆς Ἁγίας Ἑλένης

Ὁ Μ. Κωνσταντῖνος ὑποδέχθηκε μὲ μεγάλη χαρὰ τὸ Ξύλο τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, ποὺ μετέφερε μὲ μεγάλη εὐλάβεια ἡ μητέρα του στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἀλλὰ καὶ τοὺς ἁγίους Ἥλους ὁ εὐσεβὴς αὐτοκράτορας ἀναφέρεται πὼς τοποθέτησε στὴν περικεφαλαία καὶ τὰ χαλινάρια τοῦ ἀλόγου του, γιὰ προστασία καὶ εὐλογία στοὺς πολέμους.

Ἀφού λοιπον διῆλθε ἡ μακαρία Ἑλένη τὴ ζωή της μὲ προσευχή, ταπείνωση καὶ τόσα θαυμαστὰ ἔργα καὶ ἀγαθοεργίες, ἀνεπαύθη ἐν Κυρίῳ πιθανώτατα στὴν Κωνσταντινούπολη περὶ τὰ ἔτη 328/329, σὲ ἡλικία ὀγδόντα περίπου ἐτῶν. Τὸ ἅγιο σκῆνος τῆς μεταφέρθηκε στὴ Ρώμη ἀπὸ τὸν υἱό της καὶ κατατέθηκε στὸ μαυσωλεῖο (ροτόντα) γνωστὸ μὲ τὸ ὄνομα Tor Pignattara, μέσα σὲ μεγαλοπρεπῆ σαρκοφάγο ἀπὸ πορφυρίτη λίθο. Ἡ σαρκοφάγος αὐτὴ φυλάσσεται σήμερα στὸ Βατικανὸ Μουσεῖο.

Θανάτωση τοῦ Κρίσπου καὶ τῆς Φαύστας

Ὁ Κρίσπος ἦταν υἱὸς τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου ἀπὸ τὴν πρώτη του γυναῖκα, τὴ Μινερβίνα. Μὲ τὴ δεύτερή του γυναῖκα, τὴ Φαύστα, ὁ Μ. Κωνσταντῖνος ἀπόκτησε ἄλλους τρεῖς υἱούς, τὸν Κωνσταντῖνο, τὸν Κωνστάντιο καὶ τὸν Κώνσταντα.

Ἡ εκτίμηση τοῦ Μ. Κωνσταντίνου πρὸς τὸν υἱὸ του Κρίσπο ἦταν πολὺ μεγάλη, ἰδίως μετὰ τὴ συμβολὴ τοῦ Κρίσπου στὸ νὰ κατατροπωθεῖ ὁ Λικί­νιος, ὅπως πιὸ πάνω ἤδη ἀναφέραμε. Τοῦτο ὅμως στάθηκε αἰτία νὰ φθονήσει θανάσιμα τὸν Κρίσπο ἡ Φαύστα, γιατί φοβόταν πὼς ἡ δόξα τοῦ Κρίσπου θὰ ἐπεσκίαζε τὰ δικά της παιδιά. Συνέλαβε λοιπὸν ἡ πανούργα τὸ ἑξῆς δαιμονικὸ σχέδιο: Κατηγόρησε ἔντεχνα τὸν Κρίσπο στὸν πατέρα του μὲ ψεύτικες καὶ ἀσύστολες κατηγορίες. Ὅτι δηλαδὴ ἐπεχείρησε δῆθεν ὁ Κρίσπος νὰ τὴν ἀτιμάσει, καὶ στὴ συνέχεια νὰ φονεύσει τὸν πατέρα του, γιὰ ν' ἁρπάξει, καὶ τὸν θρόνο, καὶ τὴ γυναῖκα του! Δυστυχῶς ὁ Κωνσταντῖνος ἔπεσε στὴν παγίδα. Παρασύρθηκε καὶ πίστεψε τὴ συκοφαντία, ὥστε διάταξε τὴ θανάτωση τοῦ Κρίσπου (326).

Ἡ Ἁγία Ἑλένη λυπήθηκε βαθύτατα γιὰ τὸ θλιβερὸ αὐτὸ γεγονός. Ἔλεγξε δριμύτατα τὸν αὐτοκράτορα υἱό της γιὰ τὸ θανάσιμο σφάλμα του. Ἐκεῖνος, μετανοιωμένος καὶ συντετριμμένος, διέταξε ξανὰ νέες ἀνακρίσεις. Ἀποδείχθηκε ἡ φοβερὴ πλεκτάνη καὶ ἡ Φαύστα τιμωρήθηκε μὲ θάνατο (326).

Τά συγκλονιστικὰ αὐτὰ γεγονότα τῆς προσωπικῆς ζωῆς τοῦ Μ. Κωνσταντίνου τὸν λυποῦν βαθύτατα. Τὸν κάνουν νὰ θρηνεῖ σ' ὅλη τὴν ὑπόλοιπη ζωή του καὶ νὰ ζητεῖ συγχώρηση ἀπὸ τὸν Θεό. Πρὸς τιμὴ τοῦ ἀδικοσκοτωμένου υἱοῦ τοῦ Κρίσπου ὁ Μ. Κωνσταντῖνος ἔστησε ἀργυρὸ ἀνδριάντα, μὲ τὴν ἐπιγραφή· «Τῷ ἠδικημένῳ υἱῶ μου».

Πολλοί ειναι οἱ ἐπικριτὲς τοῦ Ἁγίου γιὰ τὰ δυσάρεστα αὐτὰ γεγονότα. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζουν ὅτι:

(1)   Ὅταν συνέβησαν τὰ θλιβερὰ αὐτὰ γεγονότα, ὁ Μέγας Κωνσταντίνος δεν ἦταν ἀκόμη Χριστιανός. Πώς μποροῦμε νὰ ἀπαιτοῦμε χριστιανικὴ συνέπεια ἀπὸ κάποιον, ποῦ δὲν ἦταν βαπτισμένος χριστιανός;

(2)   Ὁ αὐτοκράτορας Κωνσταντῖνος δὲν ἐνέργησε μὲ κακία καὶ μὲ ἐμπάθεια, ἀλλὰ ἔπεσε θῦμα καλὰ στημένης ρᾳδιουργίας καὶ συκοφαντίας.

(3)   Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη δὲν ὑπῆρχαν ἀκόμη δικαστήρια γιὰ τὴν ἀπονομὴ δικαιοσύνης. Ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἦταν στὰ χέρια τῶν αὐτοκρατόρων, ποὺ δίκαζαν σύμφωνα μὲ τὶς καταθέσεις τῶν μαρτύρων. Αὐτὴ τὴ διαδικασία πρόβλεπε ὁ νόμος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ἔτσι εὔκολα γίνονταν καὶ λάθη.

(4)   Ἅγιος δὲν εἶναι μόνον ὁ ἀναμάρτητος. Ἀλλὰ Ἅγιος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἐπιδεικνύει πραγματικὴ μετάνοια γιὰ τὶς ἁμαρτίες ποὺ ἔπραξε, ἀλλάζει ζωή, καὶ ἀγωνίζεται ἔπειτα νὰ συμμορφώνεται πρὸς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Ἃς μή μας διαφεύγει πὼς πολλοὶ Ἅγιοι ἤσαν προηγουμένως μεγάλοι ἁμαρτωλοί, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἀργότερα μετανόησαν, ἄλλαξαν ζωή, εὐαρέστησαν τὸν Θεό, καὶ ὁ Θεὸς ὄχι μόνο τους συγχώρησε, ἀλλὰ καὶ τοὺς δόξασε, ἀναδεικνύοντάς τους Ἁγίους θαυματουργούς. Ὁ προφήτης καὶ βασιλέας Δαβὶδ ἔπεσε π.χ. στὸ ἁμάρτημα τοῦ φόνου καὶ τῆς μοιχείας. Ὁ βασιλέας καὶ ἰσαπόστολος Κωνσταντῖνος ἔπεσε καὶ αὐτὸς στὸ ἁμάρτημα τοῦ φόνου. Ἀλλὰ καὶ οἱ δυὸ μετανόησαν πικρά. Ἔπραξαν ἔργα γνήσιας μετάνοιας, συγχωρέθηκαν, εὐαρέστησαν τὸν Θεό, καὶ τελικὰ ἀναδείχθηκαν καὶ οἱ δυὸ μεγάλοι Ἅγιοι!

Τὰ τελευταῖα ἔργα τοῦ Μ. Κωνσταντίνου

Σύμφωνα με τὶς ὑπάρχουσες ἱστορικὲς μαρτυρίες, καὶ μάλιστα τοῦ συγχρόνου του Μ. Κωνσταντίνου ἱστορικοῦ Εὐσεβίου, ἐπισκόπου Καισαρείας, ἐκτὸς τῶν καλῶν ἔργων, ποὺ ἀναφέραμε ἤδη πιὸ πάνω, ὁ εὐσεβὴς αὐτοκράτορας ἐπιδόθηκε σὲ πλεῖστα ἄλλα ἀξιομνημόνευτα θεάρεστα ἔργα κατὰ τὸ ὑπόλοιπό της ζωῆς του.

Μεταξύ αλλων, προνοώντας γιὰ τοὺς Χριστιανοὺς στὴν Περσία, ἔγραψε ἐπιστολὴ πρὸς τὸν βασιλέα τῶν Περσῶν Σαβὼρ Β' (310-381), ὅπου μὲ λόγους κατάλληλους τὸν παρακινεῖ νὰ φροντίζει, ὥστε οἱ ἐκεῖ πιστοὶ νὰ διάγουν εἰρηνικά, καὶ ὅπου ὁμολογεῖ ξεκάθαρα τὴν πίστη του στὸν Χριστό. Δυστυχῶς ὁ Σαβὼρ δὲν τήρησε τὶς ὑποσχέσεις του, καὶ γι' αὐτὸ ὁ Κωνσταντῖνος, ὅπως θὰ δοῦμε, ἀνέλαβε ἐκστρατεία ἐναντίον του.

Ὁ Μ. Κωνσταντῖνος ἀγαποῦσε ἰδιαίτερα τὴ μελέτη τῆς ἁγίας Γραφῆς, ἀλλὰ καὶ τὴν προσευχή, προσευχόμενος στὸν ἀληθινὸ Θεὸ κατὰ μόνας, καθὼς καὶ μὲ ὅλα τὰ μέλη τοῦ βασιλικοῦ οἴκου στὰ ἀνάκτορα. Γι' αὐτὸ καὶ σὲ ὁρισμένα ἀπὸ τὰ χρυσὰ νομίσματα ποὺ ἔκοψε ἀποτυπώνεται, ἔχοντας τὸ βλέμμα στραμμένο πρὸς τὰ ἄνω, σὲ σχῆμα προσευχομένου. Θεσμοθέτησε μάλιστα πρῶτος αὐτὸς τὴν Κυριακή, ὡς τὴν κατεξοχὴν ἡμέρα προσευχῆς, καὶ τὴν καθιέρωσε μὲ νόμο ὡς ἡμέρα ἀργίας. Ἐπιπρόσθετα δίδασκε τοὺς στρατιῶτες του νὰ τιμοῦν τὴν Κυριακὴ καὶ νὰ προσεύχονται κατ' αὐτήν, ὄχι μόνο οἱ πιστοὶ Χριστιανοί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐθνικοί, καὶ ἔγραψε γιὰ ὅλους τους στρατιωτικοὺς (στὰ λατινικά) τὴν ἑξῆς προσευχή:

«Σέ μόνον γνωρίζουμε Θεόν, ἐσὲ ἀναγνωρίζουμε βασιλέα, σὲ ἐπικαλούμαστε βοηθό, ἀπὸ 'σένα τὶς νῖκες κατορθώσαμε, μὲ τὴ βοήθειά σου γίναμε ἀνώτεροι τῶν ἐχθρῶν, σὲ εὐχαριστοῦμε γιὰ τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποία ἤδη μᾶς χορήγησες, ἀπὸ σένα ἐλπίζουμε (νὰ λάβουμε) τὰ μέλλοντα (ἀγαθά), σοῦ γινόμαστε ὅλοι ἱκέτες, παρακαλώντας νὰ διαφυλάσσεται γιὰ χάρη μας σῶος καὶ νικητὴς ὁ βασιλέας μας Κωνσταντῖνος καὶ οἱ θεοφιλεῖς υἱοί του.»

Περαιτέρω προσταξε καὶ χαράχτηκε ὁ Σταυρὸς στὰ ὅπλα τῶν στρατιωτῶν του.

Πόσο λοιπόν τιμοῦσε τὴν προσευχὴ ὁ Ἅγιος! Ἰδιαίτερα, μετεῖχε μὲ λαμπρότητα στὴν ἑορτὴ καὶ ἀγρυπνία τοῦ Πάσχα, παρέχοντας τότε καὶ πλούσια ἐλεημοσύνη. Μὲ ἐντολὴ τοῦ ἀκόμη τιμώνταν χαρμόσυνα οἱ ἡμέρες τοῦ μαρτυρίου τῶν Ἁγίων Μαρτύρων, καθὼς καὶ οἱ λοιπὲς ἑορτὲς τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἀντίθετα, θέσπισε νόμους ἐναντίον τῶν θυσιῶν καὶ τῶν εἰδωλικῶν τελετῶν.

Καθώς ἦταν καὶ καλὰ καταρτισμένος ὁ Ἅγιος, ἔγινε ἄριστος λογογράφος γιὰ τὰ θεία σὲ ὁμιλίες, ποὺ ἔγραφε ὁ ἴδιος καὶ ἀπεύθυνε πρὸς τὰ πλήθη, μιλώντας ἐναντίον τῶν παθῶν καὶ τῆς ἀπληστίας καὶ ἐλέγχοντας τοὺς ἀνόμους! Ὁ ἴδιος δέ, τιμώντας τὸν Θεό, ἀκροαζόταν πάντοτε ὄρθιος τὰ θεία λόγια. Μάλιστα πρόσταξε τὸν πιὸ πάνω ἐπίσκοπο Εὐσέβιο νὰ φροντίσει γιὰ τὴν καλλιγράφηση 50 τόμων τῆς ἁγίας Γραφῆς γιὰ τὶς ἀνάγκες τοῦ διδακτικοῦ ἔργου τῆς Ἐκκλησίας, παρέχοντας ὅλα τὰ ἀναγκαία σχετικὰ ἔξοδα, τοὺς ὁποίους τόμους πράγματι ἀπέστειλε ὁ Εὐσέβιος στὴν Κωνσταντινούπολη.

Μέχρι τελους φιλοσοφοῦσε ἄριστα ὁ καλὸς Κωνσταντῖνος, καὶ μάλιστα περὶ θανάτου, ὅπως ἀποδεικνύει ἐπικήδειος λόγος, ποὺ ἐκφώνησε ὁ ἴδιος. Εἴδαμε δὲ ὅτι στὴν Κωνσταντινούπολη ἀνήγειρε μεταξὺ ἄλλων καὶ τὸν ναὸ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, ὅπου διέταξε καὶ κατασκευάστηκαν δώδεκα λάρνακες (θῆκες) πρὸς τιμὴ τῶν Ἀποστόλων, σκοπεύοντας νὰ μεταφέρει ἐκεῖ τὰ τίμια λείψανά τους. Στὸ μέσο τους λοιπὸν κατασκεύασε καὶ τὴ δική του λάρνακα, τόσο γιὰ μνήμη θανάτου, ὅσο καὶ ὠφέλεια τῆς ψυχῆς του, ἀφοῦ ἡ ἐπιθυμία τοῦ ἦταν νὰ ταφεῖ ἐκεῖ.

Ἀκόμη, στὶς 13 Σεπτεμβρίου τοῦ 335, σύμφωνα μὲ ἐντολή του, τελέστηκαν μὲ λαμπρότητα τὰ ἐγκαίνια τοῦ πανιέρου ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως, ποὺ εἶχε ἀνεγερθεῖ, ὅπως εἴπαμε, μὲ δική του ἐπιχορήγηση καὶ τὶς ὁδηγίες του στὸν χῶρο τοῦ Τάφου τοῦ Κυρίου στὰ Ἱεροσόλυμα.

Πρέπει ἐπισης νὰ μνημονεύσουμε ἐδῶ καὶ τὸν ἐκχριστιανισμὸ διαφόρων ἐθνῶν κατὰ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη, ὅπως τῶν Ἰνδῶν, ὅταν τοὺς κήρυξαν τὸ Εὐαγγέλιο ὁ φιλόσοφος Μερόπιος ἀπὸ τὴν Τύρο μὲ τοὺς μαθητὲς τοῦ Αἰδέσιο καὶ Φρουμέντιο. Ὁ τελευταῖος μάλιστα χειροτονήθηκε ἐπίσκοπος Ἰνδίας ἀπὸ τὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο τὸν Μεγάλο, ἀρχιεπίσκοπο Ἀλεξανδρείας. Πίστευσαν ἀκόμη στὸν Χριστὸ καὶ οἱ Ἴβηρες (Γεωργιανοί), ποὺ διδάχθηκαν τὴν Πίστη ἀπὸ μία αἰχμάλωτη χριστιανή, τὴν Ἁγία Νίνα, ποὺ τέλεσε μεγάλα θαύματα μὲ τὴ δύναμη τοῦ Χριστοῦ. Ἡ Ἁγία Νίνα θεράπευσε μάλιστα, τόσο τὴν βασίλισσα Νάνα ἀπὸ ἀνίατη ἀσθένεια, ὅσο καὶ τὸν βασιλέα Μιριᾶν (265-342), ὅταν αὐτὸς ἐπέστρεψε τυφλὸς ἀπὸ τὸ κυνῆγι. Τότε ὁ Μιριᾶν ἔστειλε πρεσβεῖα στὴν Κωνσταντινούπολη πρὸς τὸν Μ. Κωνσταντῖνο, ζητώντας τὴ βοήθειά του γιὰ τὸν ἐκχριστιανισμὸ τῆς Γεωργίας. Ἀνταποκρινόμενος ὁ φιλόθεος Κωνσταντῖνος, τοῦ ἔστειλε ἱερεῖς μαζὶ μὲ εἰκόνες, ἅγια λείψανα καὶ τεμάχιο τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. Σὲ λίγο διάστημα, ὄχι μόνο οἱ βασιλεῖς, ἀλλὰ καὶ πλήθη λαοῦ βαπτίστηκαν Χριστιανοί.

Τήν ίδια ἐποχὴ πίστεψαν στὸν Χριστὸ καὶ οἱ Ἀρμένιοι, καὶ πάλιν μὲ τὶς ἐνέργειες τοῦ Μ. Κωνσταντίνου καὶ τὴν ἀποστολικὴ δράση τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου, ἐπισκόπου καὶ φωτιστοὺ τῆς Μεγάλης Ἀρμενίας.

Ἐκστρατεία κατὰ τῶν Περσῶν καὶ ἀσθένεια τοῦ Μ. Κωνσταντίνου

Στα τέλη τῆς βασιλείας τοῦ Μ. Κωνσταντίνου παρατηρήθηκαν ἐχθρικὲς προετοιμασίες τῶν Περσῶν κατὰ τῶν Ρωμαίων. Ὁ Κωνσταντῖνος ἀνησύχησε, ὄχι μόνο γιὰ τὸν πόλεμο, ἀλλὰ καὶ τὴν τύχη τῶν χριστιανῶν στὴν Περσία, γιὰ τοὺς ὁποίους, ὅπως εἴδαμε, ἐπέδειξε ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον (οἱ ἀνησυχίες τοῦ δικαιώθηκαν, καθὼς ἀπὸ τὸ 343 περίπου ὁ Σαβὼρ ἐξαπέλυσε ἐκτεταμένους διωγμοὺς σ' ὅλη τὴν Περσία, ἀναδεικνύοντας πλήθη Μαρτύρων). Ἑτοιμάστηκε λοιπὸν γιὰ ἐκστρατεία ἐναντίον τῶν Περσῶν, ἐπικαλούμενος τὸν Θεὸ καὶ παραλαμβάνοντας ὡς συνοδοὺς καὶ μερικοὺς ἐπισκόπους, γιὰ νὰ τὸν ἐνισχύουν μὲ τὶς εὐχές τους. Ἀκόμη καὶ ἡ σκηνὴ τοῦ σ' αὐτὴ τὴν ἐκστρατεία εἶχε σχῆμα σταυροειδές. Περνώντας ὅμως ἀπὸ τὴ Νίκαια ἀσθένησε καὶ κατέφυγε στὴν Ἐλενόπολη γιὰ θεραπεία, καθὼς ἐκεῖ ὑπῆρχαν θερμὰ ἰαματικὰ λουτρά. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ κατάσταση τῆς ὑγείας τοῦ ἐπιδεινώθηκε, μεταφέρθηκε στὴ Νικομήδεια κι ἀπ' ἐκεῖ σὲ προάστιό της, καλούμενο «Ἀχυρών», ποὺ ἦταν τόπος κατάλληλος γιὰ ἀνάπαυση καὶ ἀνακούφιση.

Ἡ βάπτιση καὶ ἡ κοίμηση τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου

Ο μέχρι τότε κατηχούμενος στὴ Χριστιανικὴ Πίστη βασιλέας, ἀφοῦ διέμεινε ἐκεῖ γιὰ λίγο διάστημα καὶ εἶδε πὼς ἡ κατάστασή του δὲν βελτιωνόταν, κάλεσε κοντὰ τοῦ τοὺς Ὀρθοδόξους ἐπισκόπους, ποὺ τὸν συνόδευαν, καὶ ἐξέφρασε σ' αὐτοὺς τὴν ἐπιθυμία του νὰ λάβει ἐπιτέλους τὸ ἅγιο Βάπτισμα, λέγοντας τὰ ἀκόλουθα ἀξιομνημόνευτα λόγια: «Αὐτὸς εἶναι ὁ καιρός, ποὺ περίμενα ἀπὸ χρόνια μὲ πόθο καὶ προσευχή, ἐλπίζοντας νὰ ἀξιωθῶ τῆς σωτηρίας ἀπὸ τὸν Θεό. Εἶναι πιὰ καιρὸς νὰ ἀπολαύσω κι ἐγὼ τὴν ἀθανατοποιὸ σφραγῖδα (ἔτσι ὀνόμασε τὸ Βάπτισμα καὶ τὸ Χρῖσμα)... κάτι τὸ ὁποῖο σκεπτόμουν νὰ λάβω στὰ ρεῖθρα τοῦ Ἰορδάνη ποταμοῦ, στὸν ὁποῖο, ὅπως ἀναφέρεται (στὴν Ἁγία Γραφή), μετέσχε τοῦ λουτροῦ τοῦ Βαπτίσματος καὶ ὁ Χριστός, ὡς πρότυπο (παράδειγμα) γιὰ μᾶς. Ἀλλ' ὁ Θεός, ποὺ γνωρίζει τὸ συμφέρον μας, μὲ ἀξιώνει νὰ τὸ λάβω ἐδῶ. Ἃς τελεσθεῖ λοιπὸν τοῦτο χωρὶς ἀναβολή...».

Τότε οι ἀρχιερεῖς βάπτισαν τὸν μακάριο Κωνσταντῖνο καὶ τὸν μετέλαβαν τὰ ἄχραντα Μυστήρια. Κι αὐτός, σὰν βγῆκε ἀπὸ τὴν ἁγία κολυμβήθρα, φόρεσε τὰ λευκὰ ἐνδύματα τοῦ Βαπτίσματος, τὰ ὁποία καὶ δὲν ἀπέβαλε μέχρι τὴν κοίμησή του! Δὲν θέλησε πιὰ νὰ περιβληθεῖ τὴ βασιλικὴ πορφύρα! Ἀνέπεμψε δὲ ἀμέσως μετὰ τὴ βάπτισή του εὐχαριστήρια προσευχὴ πρὸς τὸν Θεό, ἐπιλέγοντας τὰ ἑξῆς: «Τώρα γνωρίζω ὅτι εἶμαι πράγματι μακάριος. Τώρα γνωρίζω ὅτι δείχθηκα ἄξιος της ἀθάνατης ζωῆς. Τώρα γνωρίζω ὅτι ἔγινα μέτοχός του θείου φωτός»!

Ἔτσι λοιπον, εὐτυχὴς καὶ εὐχόμενος, ἀφοῦ τακτοποίησε τὰ τῆς διαδοχῆς καὶ διαθήκης του, κοιμήθηκε ἐν Κυρίῳ στὶς 22 Μαΐου τοῦ 337, ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, κατὰ τὶς μεσημβρινὲς ὧρες, ἀφοῦ διετέλεσε τεσσαρακοστὸς τέταρτος αὐτοκράτορας μετὰ τὸν Καίσαρα Ὀκταβιανὸ Αὔγουστο (27 π.Χ. -14 μ.Χ.). Ἔζησε δὲ γύρω στὰ ἑξῆντα τρία χρόνια, ἀφοῦ βασίλευσε γιὰ περίπου τριάντα ἕνα χρόνια.

Στή διαθήκη του ὁ Κωνσταντῖνος ἄφησε ὡς διαδόχους του τοὺς τρεῖς υἱούς του, παραχωρώντας στὸν Κωνστάντιο ὅλη τὴν Ἀνατολὴ καὶ τὴν Κωνσταντινούπολη, στὸν Κώνσταντα τὴ Ρώμη καὶ ὅλη τὴν Ἰταλία καὶ στὸν Κωνσταντῖνο τὴ Γαλλία καὶ τὶς Βρεταννικὲς νήσους.

Τό λείψανο τοῦ Κωνσταντίνου τοποθετήθηκε σὲ χρυσὴ λάρνακα καὶ μεταφέρθηκε στὰ ἀνάκτορα στὴν Κωνσταντινούπολη, μέχρις ὅτου ἀφίχθηκε ὁ υἱὸς τοῦ Κωνστάντιος, ὁπότε τελέστηκε μεγαλοπρεπὴς ἡ κηδεία του καὶ κατετέθη ἡ σορός του στὴ λάρνακα, ποὺ εἶχε ὁ ἴδιος προετοιμάσει, ὅπως εἴδαμε, στὸν ναὸ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων. Καὶ ἐκεῖ εὑρισκόμενο τὸ τίμιο λείψανό του, ἐπετέλεσε πολλὰ θαύματα!

 «ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΙΣΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΛΕΝΗΣ»

   ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΣΤΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

footer
  • Τετάρτη
    24 Ιουλίου

    Χριστίνης μεγαλομάρτυρος, Αθανασίου και Θεοφίλου, Καπίτωνος και Υμεναίου


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ