Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 Απόστολος Κυριακής Η’ Λουκά, Εφεσ. β’ 14 – 22.
Αγαπητοί μου Χριστιανοί,
Όταν ο άνθρωπος ζει μακριά από τον Θεό, άθεος, άπιστος, ασεβής και άνομος, είναι φυσικά τελείως ξένος προς τον Θεό, ξένος και προς τη βασιλεία και προς τους ανθρώπους του Θεού. Τίποτα δεν τον συνδέει με την πηγή της ζωής και της ευτυχίας, τον επουράνιο πατέρα. Καμία σχέση δεν υπάρχει μεταξύ αυτού και των Αγίων του Θεού, οι οποίοι όντας πολίτες της βασιλείας του Θεού, ζουν πλησίον του Θεού στην πανευδαίμονα βασιλεία και την μακαρία ζωή. Μπορεί να είναι γεμάτοι από τα υλικά αγαθά της παρούσης επιγείου ζωής. Όταν είναι ξένος προς το Θεό και παρ’ όλη την φαινομενική υλική ευτυχία, την οποία τυχόν παρουσιάζει, στην πραγματικότητα είναι παραπεταγμένος, μακριά από το Θεό, ψυχικά νεκρός, δυστυχής και αξιοθρήνητος. Όταν ο κάθε άνθρωπος και όταν γενικώς οι άνθρωποι ζουν μακράν του Θεού. Αλλά όταν μετανοήσουν και πιστέψουν και επιστρέψουν στον εύσπλαχνο Πατέρα και ζουν με πλήρη υποταγή στο Θεό; Τότε η κατάστασή τους αλλάζει εντελώς. Τότε οι ξένοι γίνονται οικείοι, οι εχθροί φίλοι, οι αλλότριοι ημέτεροι, αγαπημένα παιδιά του Θεού και αδελφοί των Αγίων με όλα τα δικαιώματα επί της βασιλείας του Θεού. Αυτό συνέβη και στην αρχή που κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο του Υιού του Θεού στον κόσμο. Οι άνθρωποι, Ιουδαίοι και εθνικοί, εφόσον δεν πίστευαν στον αληθινό Θεό και Πατέρα, ήταν ξένοι προς τον Θεό και τους Αγίους του. Αλλά από τη στιγμή που πίστεψαν και δέχθηκαν το Χριστό και το Ευαγγέλιό Του στην καρδιά και στην ζωή τους, από τότε, μας βεβαιώνει σήμερα ο Απόστολος Παύλος με το θεοκίνητο στόμα του, έγιναν «συμπολίται των Αγίων και οικείοι του Θεού». Δεν είστε λέει πλέον ξένοι και πάροικοι τώρα εσείς οι πιστοί, οι Χριστιανοί. Τώρα με την πίστη και την υπακοή σας στον Χριστό, γίνατε «συμπολίται των Αγίων και οικείοι του Θεού».
«Ξένοι και πάροικοι». Είναι κατ’ εξοχήν δυσάρεστο και ενοχλητικό πράγμα, κυριολεκτικώς βασανιστικό, να είναι κανείς ξένος σε ένα μέρος, να μην έχει πατρίδα, μόνιμη κατοικία, να μη ξέρει τι να κάνει και πώς να ζήσει, να μην έχει ένα φίλο, έναν δικό του άνθρωπο να τον συναναστραφεί, να τον συμβουλευθεί, να του πει τον πόνο του, τη θλίψη, τις ανάγκες του, να του εμπιστευθεί τα μυστικά του. Ξένος σε ξένα μέρη, άφιλος και άγνωστος και περιφρονημένος. Τι μαύρη και σκοτεινή! Τι φρικτή! Τι τυραννική και αβάστακτη, τι ανυπόφορη ζωή! Τέτοιος από άποψη πνευματική και ηθική είναι ο άνθρωπος ο άθεος, ο άπιστος και ασεβής. Ούτε το Θεό έχει δικό του, αφού δεν τον θέλει και δεν τον πιστεύει. Ούτε με τους ανθρώπους του Θεού μπορεί να συμβιβαστεί και να ζήσει. Όπου να πάει, όπου να σταθεί, πνευματική ερημία, ψυχική απομόνωση και εγκατάλειψη τον κυκλώνει. Είναι για το Θεό που είναι η ζωή και η χαρά των ανθρώπων, είναι ξένος άσωτος. Όλοι οι άπιστοι είναι «ξένοι και πάροικοι», άσωτοι και άσωστοι, που θα κλειστούν έξω της βασιλείας του Θεού.
Αυτοί οι άπιστοι και ασεβείς και άνομοι. Αλλά οι πιστοί και ευσεβείς και στον Θεό αφοσιωμένοι; Αυτοί μας είπε ο Απόστολος, «συμπολίται των αγίων και οικείοι του Θεού». Σίγουρα πλέον, σα νοικοκυραίοι στο σπίτι τους, στέκουν και μένουν και ζουν ευτυχείς και μακάριοι στη βασιλεία του Θεού, εδώ στην αγία του Χριστού Εκκλησία, μέλη του αγίου σώματος του Χριστού ζωντανά και υγιέστατα, γεμάτοι από την πατρική αγάπη του Θεού να τους περιφρουρεί και να τους προστατεύει σε όλες τις δυσκολίες της ζωής τους με φίλους πιστούς, με αδελφούς γνήσιους και συντρεκτικούς όλους τους Χριστιανούς, όλους τους ανθρώπους του Θεού. Εδώ στη γη. Και όταν αφήσουν τη γη και ανεβούν στον Ουρανό, τότε γίνονται πέρα ως πέρα συμπολίτες των Αγίων και οικείοι του Θεού. Δικός τους ο Θεός, χωρίς φόβο να ξεφύγουν από αυτόν, δικοί τους όλοι οι Άγιοι του Θεού, δικός τους ο Παράδεισος, δική τους η βασιλεία του Θεού. Νοικοκυραίοι μέσα στη βασιλεία του Θεού, μόνιμοι πολίτες, αιώνιοι, τρισμακάριοι, συμπολίτες των Αγγέλων και Αρχαγγέλων, συμπολίτες και συνδαιτημόνες ομόσκηνοι και ομοτράπεζοι των Προφητών και Αποστόλων, της Παναγίας Θεοτόκου, των μαρτύρων και Ομολογητών, των Πατέρων και Διδασκάλων, ένδοξοι άνθρωποι και τιμημένα παιδιά του Θεού, του Πατρός του Επουρανίου.
Τί τιμή να είμαστε Χριστιανοί, και Χριστιανοί πραγματικοί! Πόση η ευτυχία μας! Πόση η χαρά μας! Τι δόξα να μένουμε μέχρι τέλους πιστοί στην Αγία μας θρησκεία και με όλη μας την ψυχή να λατρεύουμε τον Κύριο και Θεό μας! Δεν είμαστε λοιπόν κοινοί θνητοί, άνθρωποι μικροί και ασήμαντοι εμείς οι Χριστιανοί. Είμαστε μεγάλοι και τρανοί. Είμαστε επίσημες προσωπικότητες, έξοχες και ζηλευτές. Διότι είμαστε «συμπολίται των αγίων και οικείοι του Θεού».
Μετά πατρικών ευχών
Ο Μητροπολίτης
† Ο Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος Κύριλλος
Τὸ Ἱστορικό τῆς νηστείας τῆς Σαρακοστῆς τῶν Χριστουγέννων
«Νηστεία ὅπλον ἐστὶ πρὸς τὴν κατὰ τῶν δαιμόνων στρατιάν»
Μέγας Βασίλειος
Ἡ δεύτερη πιὸ μακρὰ περίοδος νηστείας μετα τὴ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶναι ἡ νηστεία τῶν Χριστουγέννων, γνωστὴ στὴ γλῶσσα τοῦ ὀρθοδόξου λαοῦ μας καὶ ὡς σαράντα(ἡ)μερο. Περιλαμβάνει καὶ αὐτὴ σαράντα ἡμέρες, ὅμως δὲν ἔχει τὴν αὐστηρότητα τῆς νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς.
Ἀρχίζει τὴν 15η Νοεμβρίου καὶ λήγει τὴν 24η Δεκεμβρίου.
Ἡ ἑορτὴ τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ τή δεύτερη μεγάλη Δεσποτικη ἐορτή τοῦ χριστιανικοῦ ἑορτολογίου. Μέχρι τὰ μέσα τοῦ Δ' αἰῶνα ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀνατολῆς συνεόρταζε τὴ γέννηση καὶ τὴ βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα τὰ Ἐπιφάνεια τὴν ἴδια ἥμερα, στὶς 6 Ἰανουαρίου. Τὰ Χριστούγεννα ὡς ξεχωριστὴ ἑορτή, ἑορταζομένη στὶς 25 Δεκεμβρίου εἰσήχθη στὴν Ἀνατολὴ ἀπὸ τὴ Δύση περὶ τὰ τέλη τοῦ Δ' αἰῶνα.
Ὁ ἅγιος Ιωαννης ὁ Χρυσόστομος, ποὺ πρῶτος ὁμιλεῖ γιὰ τὴν ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων, τὴν ὀνομάζει «μητρόπολιν πασῶν τῶν ἑορτῶν» καὶ μᾶς πληροφορεῖ περὶ τὸ 386 ὅτι «οὔπω δέκατον ἔστιν ἔτος, ἐξ οὐ δήλη καὶ γνώριμος ἠμὶν αὕτη ἡ ἡμέρα (τῆς ἑορτῆς) γεγένηται».
Μὲ τὴ διαίρεση τῆς ἄλλοτε ἑνιαίας ἑορτῆς καὶ τὴν καθιέρωση τῶν τριῶν ξεχωριστῶν ἑορτῶν, τῆς Γεννήσεως τὴν 25η Δεκεμβρίου, τῆς Περιτομῆς τὴν 1η καὶ τῆς Βαπτίσεως τὴν 6η Ἰανουαρίου, διαμορφώθηκε καὶ τὸ λεγόμενο Δωδεκαήμερον, δηλαδὴ τὸ ἑόρτιο χρονικὸ διάστημα ἀπὸ τὶς 25 Δεκεμβρίου ὡς τὶς 6 Ἰανουαρίου. Ἔτσι διασώθηκε κατὰ κάποιο τρόπο ἡ ἀρχαία ἑνότητα τῶν δυὸ μεγάλων ἑορτῶν τῆς Γεννήσεως καὶ τῆς Βαπτίσεως τοῦ Κυρίου.
Ἡ μεγάλη σημασία πού ἀπέκτησε μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου στὴ συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας ἡ νέα ἑορτὴ τῶν Χριστουγέννων καὶ ἡ εὐλάβεια τῶν πιστῶν καὶ ἰδιαίτερα τῶν μοναχῶν, ἀπετέλεσαν τὶς προϋποθέσεις γιὰ τὴν καθιέρωση καὶ τῆς πρὸ τῶν Χριστουγέννων νηστείας. Σ' αὐτὸ ἀσφαλῶς ἐπέδρασε καὶ ἡ διαμορφωμένη ἤδη τεσσαρακονθήμερη νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ποὺ προηγεῖτο τοῦ Πάσχα. Ὅπως ἡ ἑορτὴ ἔτσι καὶ ἡ νηστεία, ὡς προετοιμασία γιὰ τὴν ὑποδοχὴ τῶν γενεθλίων τοῦ Σωτῆρος, ἐμφανίστηκε ἀρχικὰ στὴ Δύση, ὅπου ἡ νηστεία αὐτὴ ὀνομαζόταν Τεσσαρακοστὴ τὸν Ἁγίου Μαρτίνου ἐπειδὴ ἄρχιζε ἀπὸ τὴν ἑορτὴ τοῦ Ἁγίου τούτου τῆς Δυτικῆς Ἐκκλησίας. Τὸ ἴδιο ἐπανελήφθη καὶ σ' ἐμᾶς, ὅπου πολλοὶ τὴ νηστεία τῶν Χριστουγέννων ὀνομάζουν τοῦ Ἁγίου Φιλίππου ἐπειδὴ προφανῶς ἀρχίζει τὴν ἑπομένη τῆς μνήμης τοῦ Ἀποστόλου.
Οἱ πρῶτες ἱστορικὲς μαρτυρίες, ποὺ ἔχουμε γιὰ τὴ νηστεία πρὸ τῶν Χριστουγέννων, ἀνάγονται γιὰ τὴ Δύση στὸν Ε' καὶ γιὰ τὴν Ἀνατολὴ στὸν ΣΤ' αἰῶνα. Ἀπὸ τούς ἀνατολικούς συγγραφεῖς σ'αὐτὴν ἀναφέρονται ὁ Ἀναστάσιος Σιναΐτης, ὁ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νικηφόρος ὁ Ὁμολογητής, ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης, καθὼς ἐπίσης καὶ ὁ πατριάρχης Ἀντιοχείας Θεόδωρος Βαλσαμών.
Ἡ νηστεία στὴν ἀρχή, καθὼς φαίνεται, ἦταν μικρῆς διαρκείας. Ὁ Θεόδωρος Βαλσαμῶν (12ος αἰῶνας) ποὺ γράφει περὶ τὸν ΙΒ' αἰῶνα καὶ κατὰ συνέπεια μᾶς πληροφορεῖ γιὰ τὰ ὅσα ἴσχυαν στὴν ἐποχή του, σαφῶς τὴν ὀνομάζει «ἑπταήμερον».
Ὅμως ὑπὸ τὴν ἐπίδραση τῆς νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἐπεξετάθη καὶ αὐτὴ σὲ σαράντα ἡμέρες, χωρὶς ἐν τούτοις νὰ προσλάβει τὴν αὐστηρότητα τῆς πρώτης.
Πῶς θὰ πρέπει νὰ τὴν νηστεύουμε
Καθ' ὅλη τὴ διάρκεια τοῦ σαρανταημέρου δὲν καταλύουμε κρέας, γαλακτερὰ καὶ αὐγά. Ἀντίθετα, ἐπιτρέπεται νὰ καταλύουμε ψάρι ὅλες τὶς ἡμέρες πλήν, φυσικά, τῆς Τετάρτης καὶ τῆς Παρασκευῆς ἀπὸ την ἑορτή τῶν Εἰσοδίων μέχρι καὶ τὴν 17η Δεκεμβρίου. Ψάρι καταλύουμε ἐπίσης καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου, ὁποιαδήποτε ἡμέρα κι ἂν πέσει.
Ἀπὸ τὴν 18ῃ μέχρι καὶ τὴν 24ῃ Δεκεμβρίου, παραμονὴ τῆς ἑορτῆς, ἐπιτρέπεται ἡ κατάλυση οἴνου καὶ ἐλαίου μόνο ἐκτός, βέβαια, τῶν ἡμερῶν Τετάρτης καὶ Παρασκευῆς ποὺ θὰ παρεμβληθοῦν καὶ κατὰ τὶς ὁποῖες τηροῦμε ἀνέλαιη νηστεία. Ἐπίσης μὲ ξηροφαγία θὰ πρέπει νὰ νηστεύουμε τὴν πρώτη ἡμέρα τῆς νηστείας, 15ῃ Νοεμβρίου, καθὼς καὶ τὴν παραμονὴ τῆς ἑορτῆς, ἐκτός βέβαια κι ἂν πέσουν Σάββατο ἤ Κυριακή.
ΝΗΣΤΕΙΑ: ΑΠΟΧΗ ΑΠΟ ΠΑΣΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ
«Ἐπίσης ὀφείλουμε νὰ μὴν τηροῦμε μόνο τὴν τάξη τῆς νηστείας ποὺ ἀφορᾶ τὶς τροφές, ἀλλὰ νά ἀπέχουμε καὶ ἀπὸ κάθε ἁμαρτία, ἔτσι ὥστε, ὅπως νηστεύουμε ὡς πρὸς τὴν κοιλιά, νὰ νηστεύουμε καὶ ὡς πρὸς τὴ γλῶσσα, ἀποφεύγοντας τὴν καταλαλιά, τὸ ψέμα, τὴν ἀργολογία, τὴ λοιδορία, τὴν ὀργὴ καὶ γενικὰ κάθε ἁμαρτία ποὺ διαπράττουμε μέσῳ τῆς γλώσσας.
Ἐπίσης χρειάζεται νά νηστεύουμε ὡς πρὸς τὰ μάτια. Νὰ μὴ βλέπουμε μάταια πράγματα. Νὰ μὴν ἀποκτοῦμε παρρησία διὰ μέσου τῶν ματιῶν. Νὰ μὴν περιεργαζόμαστε κάποιον μὲ ἀναίδεια. Ἀκόμη θὰ πρέπει νὰ ἐμποδίζουμε τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια ἀπὸ κάθε πονηρὸ πρᾶγμα.
Μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο νηστεύοντας μία νηστεία εὐπρόσδεκτη στὸν Θεό, ἀποφεύγοντας κάθε εἴδους κακία ποὺ ἐνεργεῖται διὰ μέσου τῆς καθεμιᾶς ἀπὸ τίς αἰσθήσεις μας, θὰ πλησιάζουμε, ὅπως εἴπαμε, τὴν ἁγία ἡμέρα τῆς ἀναστάσεως ἀναγεννημένοι, καθαροὶ καὶ ἄξιοι τῆς μεταλήψεως τῶν ἁγίων Μυστηρίων».
Ἀπὸ τὸ βιβλίο «Ἡ νηστεία τῆς Ἐκκλησίας», Ἀρχιμ. Συμεὼν Κοῦτσα
Ἔκδ. Ἀποστολικὴ Διακονία, σέλ. 88-92 Νηστεία Χριστουγέννων.
