Κωνσταντινούπολη: Στήν μνήμη τῆς Ἀλώσεως

konstantinoupoliΚάθε χρόνο στις 29 Μαΐου ή ψυχή μας βυθίζεται σε θλίψη και τα μάτια μας αδυνατούν να μείνουν αδάκρυτα. Θρηνούμε καθώς αναλογιζόμαστε τα δεινά που βρήκαν το Γένος μας αυτή την αποφράδα ημέρα. 29 Μαΐου 1453: ο ελέω Θεού Αυτοκράτορας νεκρός, η Μεγάλη Έκκλησία βεβηλωμένη, η Βασιλεύουσα κατακτημένη.

Ήταν Απρίλιος του 1453, αρχές του μηνός, και ο σουλτάνος με ολόκληρο το στράτευμά του βρίσκονταν ήδη έξω από τα τείχη της Πόλεως. Σουλτάνος, ο εμπαθής, φιλοπόλεμος και σκληροτράχηλος Μωάμεθ ο Β', ο επονομαζόμενος και Πορθητής, σε ηλικία μόλις είκοσι ενός ετών και με σφοδρή επιθυμία να κατακτήσει τη Βασιλεύουσα. Έτσι, γύρω στις 7 Απριλίου ξεκίνησε επίσημα η πολιορκία από τους 150.00 Οθωμανούς.

Αυτοκράτορας, ο ευγενής, ανδρείος και φιλόπατρις Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αποφασισμένος να αγωνισθεί μέχρι θανάτου για τη σωτηρία της Βασιλεύουσας. Με σύντονες προσπάθειες οργάνωσε με τον καλύτερο τρόπο την άμυνα της Πόλεως, ενισχύοντας τα τείχη, εμψυχώνοντας τους υπερασπιστές της και ζητώντας - μάταια όμως - βοήθεια από τη Δύση.

Εν τω μεταξύ είχε αρχίσει ό βομβαρδισμός των τειχών από τους Τούρκους με σημαντικές καταστροφές, ενώ οι υπερασπιστές αγωνίζονταν να τα επισκευάσουν ή δε πολυπόθητη βοήθεια

από τους «Χριστιανούς» της Δύσεως δεν ερχόταν. Στις 23 Μαΐου ο Μωάμεθ πρότεινε την υπό όρους παράδοση της Πόλεως. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος όμως έδωσε την ιστορική απάντηση: «Το να σου παραδώσω την Πόλη ούτε σ' εμένα επαφίεται ούτε σε άλλον από τους κατοίκους της, διότι όλοι συμφωνήσαμε να πεθάνουμε με τη θέλησή μας και δεν θα λυπηθούμε τη ζωή μας».

Τότε ο Μωάμεθ όρισε ως ημέρα επιθέσεως απὸ ξηρά καί θάλασσα τήν 29η Μαΐου. Οι στιγμές ήταν πολὺ κρίσιμες. Μοναδικὴ ελπίδα των Βυζαντινών ήταν ο Θεός. Γι’ αυτὸ τὴν παραμονὴ της επιθέσεως τελέσθηκε θεία Λειτουργία στὴν Αγία Σοφία μὲ καθολικὴ συμμετοχὴ κλήρου καί λαού. Εκεί ο βασιλιάς, πρὶν κοινωνήσει, ζήτησε απ’ όλους νὰ τὸν συγχωρήσουν γιὰ τυχόν λάθη καὶ αδικίες ποὺ προκάλεσε. Έπειτα κατευθύνθηκε αποφασιστικὰ πρὸς τὴν πύλη του Αγίου Ρωμανού, στὸ πιὸ ευαίσθητο σημείο της άμυνας.

Λίγο μετὰ τά μεσάνυχτα κηρύχθηκε ή γενική τουρκικὴ επίθεση. Οι υπερασπιστές, μὲ τὸν Αυτοκράτορα επικεφαλής, αμύνονταν μὲ σθένος, γνωρίζοντας ότι δὲν υπάρχει επιλογὴ υποχωρήσεως. Οι δύο πρώτες επιθέσεις αποκρούσθηκαν επιτυχώς, παρὰ τὰ ρήγματα ποὺ δημιουργούνταν συνεχώς στὰ τείχη απὸ τοὺς κανονιοβολισμούς. Όμως ο Μωάμεθ οργάνωσε πολὺ πιό προσεγμένα τὴν τρίτη καὶ τελευταία επίθεση. Μὲ ιδιαίτερη επιμονὴ οι Τούρκοι επιτέθηκαν στὸ σημείο των τειχών ποὺ ηταν κοντά στην πύλη τουτ Αγίου Ρωμανού, όπου βρισκόταν καί ο ίδιος ο βασιλιάς. Εκεί ο Αυτοκράτορας πολεμώντας μὲ αξιοθαύμαστη γενναιότητα έπεσε ηρωικά.

Αμέσως μόλις έσπασε καί η τελευταία αντίσταση στὰ τείχη, οι Τούρκοι ξεχύθηκαν στοὺς δρόμους της Πόλεως μὲ σκοπὸ τὴν τριήμερη λαφυραγώγηση, όπως τοὺς τὸ είχε υποσχεθεί ο Μωάμεθ. Ό,τι απέμεινε σὲ πλούτο καὶ κάλλος απὸ τὴ λεηλασία των Σταυροφόρων τὸ 1204, λεηλατήθηκε ανηλεώς απὸ τοὺς Αγαρηνούς. Η Πόλη ερημώθηκε τελείως. Εκκλησίες καὶ μοναστήρια βεβηλώθηκαν, σπίτια πυρπολήθηκαν, έργα τέχνης καὶ μνημεία καταστράφηκαν ολοσχερῶς. Αμέτρητοι σκοτώθηκαν, χιλιάδες σύρθηκαν όμηροι στά σκλαβοπάζαρα της Ανατολής, ενώ όσοι γλύτωσαν, έφυγαν γιὰ τὴ Δύση.

«Ἡ Πόλις ἑάλω»! καὶ η σπαραχτική κραυγή έσχισε τοὺς αιθέρες. Η υπερχιλιόχρονη βασίλισσα της Ανατολής, η πάγκαλη καὶ περίδοξη, η πιὸ λαμπρὴ Πόλη της ιστορίας, η θεοδόξαστη Κωνσταντινούπολη, έπεσε. Ἡ πολύκλαυστη δέσποινα του Βοσπόρου γέμισε μὲ συντρίμμια, πλημμύρισε στὸ αίμα. Τὰ βασιλικά της ενδύματα έγιναν τρομακτικά στήν όψη, ολοπόρφυρα, ματοβαμμένα. Χέρια βέβηλα των μιαιφόνων εχθρών της μὲ απύθμενο μίσος καὶ μέγιστη κακία διέπραξαν τὸ κακούργημα.

Πέρασαν βέβαια απὸ τότε χρόνια πολλά, όμως στὶς καρδιές μας η Πόλη ζεί. Ζεί η Πόλη του Κωνσταντίνου, η Πόλη της Ὑπεραγίας Θεοτόκου! Ζεί καί βασιλεύει! Στέκει ορθή, γεμάτη μεγαλείο καί καύχηση γιά όσα έχει, γιὰ όσα απέκτησε, γιὰ όσα δημιούργησε.

Κι αν δὲν λειτουργούν πλέον όλοι οι χωμάτινοι ναοί της, συνεχίζεται τὸ μυστήριο νὰ τελείται αθέατα, αθόρυβα στὰ μυστικά άδυτα της γης καὶ της καρδιάς, όπου μόνο ο  Ήλιος της δικαιοσύνης μπορεί νὰ στείλει τὶς ζωογόνες ακτίνες του. Μόνο ο Χριστός, η πηγὴ της ζωής, είναι Αυτός ποὺ μπορεί νὰ σκορπίσει τὶς στάχτες, νὰ αναστήσει τὰ ερείπια, νὰ χαρίσει τὴ ζωή, γιὰ νὰ γίνουν καί πάλι όλα καινούργια, όλα νέα· γιὰ νὰ ζήσει καί πάλι η Πόλη, όπως παλιά.

Γιατὶ πίστη μας ακράδαντη ειναι ότι «πάλι μὲ χρόνια, μὲ καιρούς, πάλι δικά μας θά 'ναι»!

πηγή: Ορθόδοξο Χριστιανικό Περιοδικό "Ο Σωτήρ"


Εκτύπωση   Email