ploigisi h3

bottom neo




Ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου

 

                                                       Πρόλογος


MBasileiosΗ ΝΗΣΤΕΙΑ εἶναι θεσμός πανάρχαιος καί θεόσδοτος. Τή νομοθέτησε ἥδη στόν παράδεισο ὁ Θεός, ὅταν ἀπαγόρευσε στούς πρωτοπλάστους νά φᾶνε «ἀπό τό δέντρο τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καί τοῦ κακοῦ››» (Γεν. 2:17). Τήν ὅρισε στή συνέχεια ὁ Μωσαϊκός Νόμος. Τήν ἐπικύρωσε ὁ ὁ Θεάνθρωπος Ἰησούς τόσο μέ τό λόγο Του ὅσο καί μέ τό παράδειγμά Του, ὅταν νήστεψε «σαράντα μέρες καί σαράντα νύχτες» (Ματθ. 4:2). Τήν τήρησαν οἱ Ἀπόστολοι καί οἱ πρῶτοι χριστιανοί. Τή θεσμοθέτησε ἡ Ἐκκλησία.


Ἡ νηστεία


ΠΟΛΥΤΙΜΟ δῶρο τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ νηστεία, θεσμός πανάρχαιος, πού διατηρήθηκε σάν πατρική κληρονομιά κι ἔφτασε μέχρι τίς μέρες μας.
Οἱ ἄρρωστοι δεχθεῖτε τή μητέρα τῆς ὑγείας. Οἱ ὑγιεῖς τήν ἐξασφάλιση της ευεξίας. Ρωτῆστε τούς γιατρούς, καί θά σᾶς ποῦν πῶς τίποτα δέν εἶναι τόσο ἀμφίβολο κι ἀβέβαιο ὅσο ἡ ὑγεία. Γι’ αὐτό οἱ συνετοί μέ τή νηστεία προσπαθοῦν νά διατηρήσουν τήν ὑγεία τους καί νά γλυτώσουν ἀπό τό συντριπτικό φορτίο τῆς παχυσαρκίας.
Μήν ἰσχυρίζεσαι πῶς δέν μπορεῖς νά νηστέψεις, φέρνοντας σάν πρόφαση ἀρρώστια ἡ σωματική ἀδυναμία, ἀφοῦ, ἀπό τήν ἄλλη μεριά, σ’ ὅλη σου τή ζωή ταλαιπωρεῖς τό σῶμα σου μέ τήν πολυφαγία. Γνωρίζω πολύ καλά πῶς οἱ γιατροί ἐπιβάλλουν στούς ἀρρώστους μᾶλλον λιτή δίαιτα καί νηστεία παρά ποικιλία καί ἀφθονία φαγητῶν.
Ἄλλωστε, τί εἶναι εὐκολότερο γιά το σῶμα, νά περάσει τή νύχτα μ’ ἕνα ἐλαφρό δεῖπνο ἤ νά πέσει στό κρεβάτι βαρύ ἀπό τήν πολυφαγία; Μπορεῖ ν’ ἀνα¬παυθεῖ ἔτσι ἤ θά στριφογυρίζει παραφορτωμένο καί ταλαίπωρο; Ποιό πλοῖο μπορεῖ νά κυβερνήσει εὐκολότερα ἕνας καπετάνιος καί νά τό σώσει σέ μιά θαλασσοταραχή, τό βαρυφορτωμένο ἤ ἐκεῖνο πού ἔχει τό κανονικό του φορτίο; Τό βαρυφορτωμένο δέν θά τό βυθίσει μιά μικρή τρικυμία; Ἔτσι καί τά σώματα, ὅταν ταλαιπωροῦνται μέ τήν πολλή τροφή, εὔκολα ὑποκύπτουν στίς ἀρρώστιες. Ἐνῶ ὅταν τρέφονται ἐλαφρά, διατηροῶν τήν καλή τους ὑγεία.

Ἡ νηστεία γεννάει προφῆτες. Ἐνισχύει τούς δυνατούς. Σοφίζει τούς νομοθέτες. Ἐξοπλίζει τούς ἥρωες. Γυμνάζει τούς ἀθλητές. Ἀποκρούει τούς πειρασμούς. Συγκατοικεῖ μέ τή νηφαλιότητα καί τήν ἁγνότητα. Στούς πολέμους κάνει ἀνδραγαθήματα καί στόν καιρό τῆς εἰρήνης διδάσκει τήν ἡσυχία. Ἁγιάζει τούς ἀφιερωμένους καί τελειοποιεῖ τούς ἱερεῖς. Κανείς δέν μπορεῖ νά πλησιάσει τό Θυσιαστήριο καί νά τελέσει τή Θεία Λειτουργία, χωρίς προηγουμένως νά ἔχει νηστέψει.

Ἡ νηστεία ἐνισχύει τήν προσευχή. Γίνεται φτερό στήν πορεία της πρός τόν οὐρανό. Εἶναι μητέρα τῆς ὑγείας, παιδαγωγός τῆς νιότης, στολίδι τῶν γηρατειῶν. Εἶναι συνοδοιπόρος τῶν ταξιδιωτῶν καί ἀσφάλεια τῶν συγκατοίκων.
Ὁ ἄνδρας δέν ἀμφιβάλλει καθόλου γιά τή συζυγική πίστη τῆς γυναῖκας του, ὅταν τή βλέπει νά συζεῖ μέ τή νηστεία. Ἡ γυναῖκα δέν λιώνει ἀπό ζήλεια, ὅταν βλέπει τόν ἄνδρα της νά νηστεύει.
Ποιός ζημιώθηκε ποτέ ἀπό τή νηστεία; Ὑπολόγισε τήν οἰκονομική κατάσταση τοῦ σπιτιοῦ σου σέ μιά μέρα νηστείας. Ὑπολόγισέ την καί σέ μιά συνηθισμένη μέρα. Θά διαπιστώσεις ἔτσι εὔκολα, πόσο μεγάλο κέρδος ἔχεις μέ τή νηστεία.
Ὅποιος νηστεύει, δέν ἔχει ἀνάγκη ἀπό δάνεια οὔτε χρειάζεται νά πληρώνει τόκους. Ἡ νηστεία γίνεται ἀφορμή νά εὐφραίνεται ὁ ἄνθρωπος. Γιατί ὅπως ἡ δίψα κάνει γλυκό τό πιοτό καί ἡ πείνα εὐχάριστο τό τραπέζι, ἔτσι καί ἡ νηστεία κάνει ἀπολαυστικά τά φαγητά.
Πρόσεξε λοιπόν κι ἐσύ, μήπως, ἐνῶ τώρα πίνεις εὐχάριστα ποτά καί ἀποστρέφεσαι τό νερό, ἀργότερα ἱκετεύεις γιά μιά μονάχα σταγόνα του, ὅπως ὁ πλούσιος. Κανείς δέν ἔπαθε τίποτα πίνοντας νερό. Κανείς δέν μέθυσε. Κανείς δέν ἔνιωσε πονοκέφαλο ἤ ζάλη. Ἐνῶ, ἀντίθετα, ἡ κακή χώνεψη, πού ἀναγκαστικά ἀκολουθεῖ τά συμπόσια, δημιουργεῖ φοβερές ἀρρώστιες.
Ἡ ζωή τοῦ Τιμίου Προδρόμου ἦταν μιά συνεχής νηστεία. Δέν εἶχε οὔτε κρεβάτι οὔτε τραπέζι οὔτε κτήματα οὔτε ζῶα οὔτε ἀποθῆκες τροφίμων οὔτε τίποτ’ ἄλλο, ἀπ’ αὐτά πού θεωροῦνται ἀπαραίτητα γιά τή ζωή. Γι’ αὐτό ὅμως ὁ Κύριος διακήρυξε πῶς ἦταν «ὁ σπουδαιότερος ἀπ’ ὅσους γέννησαν ποτέ γυναῖκες» (Ματθ. 11:11).
Ἡ νηστεία ἀνέβασε στόν τρίτο οὐρανό καί τόν Ἀπόστολο Παῦλο, πού τήν ἀπαρίθμησε ἀνάμεσα στά καυχήματα γιά τίς θλίψεις του (Β' Κορ. 11:27).
Γιά ὅλες ὅμως τίς ἀρετές, κορυφαῖο τύπο καί ὑπογραμμό ἔχουμε τόν ἵδιο τόν Κύριο. Ὁ Κύριος λοιπόν, ἔπειτα ἀπό νηστεία σαράντα ἡμερῶν, ἄρχισε τό ἔργο Του ἐδῶ στή γῆ (Ματθ. 4:2). Πρῶτα ὀχύρωσε καί ἐξό-πλισε μέ τή νηστεία τή σάρκα, πού πῆρε γιά χάρη μας, κι ὕστερα δέχτηκε τούς πειρασμούς τοῦ διαβόλου. Παρόμοια κι ἐμεῖς, μέ νηστεῖες ἄς ἐτοιμαζόμαστε κι ἄς προγυμναζόμαστε στούς ἀγῶνες ἐναντίον τῶν πνευματικῶν ἀντιπάλων.
Ἡ ἀπόλαυση ἄφθονης καί λιπαρῆς τροφῆς δημιουργεῖ στήν ψυχή ἀναθυμιάσεις, πού, σάν ἕνα πυκνό σύννεφο καπνοῦ, ἐμποδίζουν τό νοῦ ν’ ἀντικρύσει τίς ἐλλάμψεις τοῦ Παναγίου Πνεύματος.
Ἡ νηστεία εἶναι ἰσχυρό ὅπλο ἐναντίον τῶν δαιμόνων. «Αὐτό τό δαιμονικό γένος δέν μπορεῖ νά διωχθεῖ μέ κανένα ἄλλο μέσο, παρά μόνο μέ τήν προσευχή καί τή νηστεία», εἶπε ὁ Κύριος στήν περίπτωση τοῦ δαιμονισμένου νέου (Μάρκ. 9:29).
Μέ τήν τρυφή, τή μέθη καί τά διάφορα καρυκεύματα ἐξάπτεται καί κάθε εἶδος ἀκολασίας. Τό κυνήγι τῆς ἀπολαύσεως μεταβάλλει τούς λογικούς ἀνθρώπους σέ ἄλογα ζῶα.
Ἡ κραιπάλη προκαλεῖ καί φρικτές διαστροφές. Γίνεται αἰτία ν’ ἀναζητοῦν οἱ ἀκόλαστοι τή γυναῖκα στόν ἄνδρα καί τόν ἄνδρα στή γυναῖκα.
Ἡ νηστεία ρυθμίζει καί τήν ἔγγαμη ζωή. Ἐμποδίζει τήν ἀσυδοσία καί ἐπιβάλλει σύμφωνη ἐγκράτεια, γιά ν’ ἀφοσιωθοῦν οἱ σύζυγοι στήν προσευχή.
Μήν περιορίζεις ὅμως τήν ἀρετή τῆς νηστείας μόνο στή δίαιτα. Ἀληθινή νηστεία δέν εἶναι μόνο ἡ ἀποχή ἀπό ὁρισμένα φαγητά, ἀλλά καί ἡ ἀποξένωση ἀπό τά πάθη καί τίς ἁμαρτίες: Νά μήν ἀδικήσεις κανένα. Νά συγχωρήσεις τόν πλησίον σου γιά τή λύπη ποῦ σοῦ προξένησε, γιά τό κακό πού σοῦ ἔκανε, γιά τά λεφτά ποῦ σοῦ χρωστάει. Διαφορετικά, μολονότι δέν τρῶς κρέας, τρῶς τόν ἵδιο τόν ἀδελφό σου. Μολονότι ἐγκρατεύεσαι στό κρασί, δέν ἐγκρατεύεσαι στίς κακολογίες. Μολονότι νηστεύεις ὡς τό βράδυ, ξοδεύεις τήν ἡμέρα σου στά δικαστήρια.
Ἄν λοιπόν θέλεις νά νηστέψεις πραγματικά, πρέπει ν’ ἀποφεύγεις ὅλα τά πάθη.
Πρόσεξε καί κάτι ἄλλο: Νά μή γίνει ἡ αὐριανή νηστεία ἀφορμή κραιπάλης σήμερα. Μήν καταστρέφεις μέ τή σημερινή ἀσυδοσία τήν αὐριανή ἐγκράτεια. Ὅταν κανείς θέλει νά συνάψει γάμο μέ μιά σεμνή γυναῖκα, δέν βάζει πρωτύτερα στό σπίτι του παλλακίδες καί πόρνες. Γιατί ἡ νόμιμη γυναῖκα δέν ἀνέχεται νά συγκατοικεῖ μέ τίς παράνομες καί διεφθαρμένες.
Ἡ νηστεία δέν ἀσκεῖ ἐπίδραση μόνο στά ἄτομα. Ἐπηρεάζει καί ὁλόκληρη τήν κοινωνία. Συμμορφώνει καί καθησυχάζει σύντομα ὅλους τούς ανθρώπους. Ἐπιβάλλει σιγή στά ξεφωνητά καί τίς κραυγές, ἐξορίζει τούς τσακωμούς καί τίς διαμάχες, ἀπομακρύνει τήν κατάκριση καί τήν καταλαλιά.
Ἄν ὅλοι ἄκουγαν τίς συμβουλές τῆς νηστείας, θά ἐπικρατούσε τέλεια εἰρήνη σ’ ὁλόκληρη τήν ἀνθρωπότητα. Δέν θά ξεσηκωνόταν τό ἕνα κράτος ἐναντίον τοῦ ἄλλου. Δέν θά εἴχαμε πολεμικές συμπλοκές οὔτε κατασκευαστές ὅπλων. Δέν θά ὑπῆρχαν δικαστήρια οὔτε φυλακές. Οἱ ἐρημιές δέν θά φιλοξενοῦσαν κακοποιούς οὔτε οἱ πόλεις συκοφάντες οὔτε οἱ θάλασσες πειρατές. Ἄν κυριαρχοῦσε ἡ νηστεία, ἡ ζωή μας δέν θά ἦταν γεμάτη στεναγμούς. Γιατί αὐτή θά δίδασκε σ’ ὅλους ὄχι μόνο τόν περιορισμό τῆς σπάταλης ζωῆς, ἀλλά καί τήν ἀποχή ἀπό πολλά ἄλλα κακά. Θά δίδασκε τήν ὁλοκληρωτική φυγή καί ἀποξένωση ἀπό τή φιλαργυρία καί τήν πλεονεξία, ἀπό τή φιλοδοξία καί τή φιληδονία. Ἄν ἀπαλλαγοῦμε ἀπ’ αὐτά, θά ζοῦμε μέ εἰρήνη καί ἁγιασμό.
Ἀφοῦ λοιπόν τέτοια ἀγαθά μᾶς προσφέρει ἡ βασίλισσα αὐτή τῶν ἀρετῶν, ἄς τή δεχτοῦμε χωρίς καμιά κατήφεια, χωρίς κανένα γογγυσμό. Ὅλοι πρόθυμα ἄς τιμήσουμε τό πνευματικό τραπέζι πού μᾶς παραθέτει ἡ νηστεία, ἐξαγνίζοντάς μας καί προετοιμάζοντάς μας γιά τήν αἰώνια θεία εὐφροσύνη τοῦ Παραδείσου.

 

 

 

footer
  • Τετάρτη
    20 Νοεμβρίου

    Γρηγορίου Δεκαπολίτου, Πρόκλου, Μαξίμου και Ανατολίου


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ