Κυριακή 9 Αυγούστου 2026
Απόστολος Κυριακής μετά την εορτή, Α’ Κορ. δ’ 9 – 16.
Αγαπητοί μου Χριστιανοί,
Μια διαφορετική συγγένεια μας παρουσιάζει ο απόστολος Παύλος στο σημερινό Αποστολικό ανάγνωσμα. Με πατρική στοργή συμβουλεύει καὶ νουθετεί τοὺς Χριστιανούς της Κορίνθου κι έπειτα σημειώνει χαρακτηριστικά: «Ἐὰν μυρίους παιδαγωγοὺς ἔχητε ἐν Χριστῷ, ἀλλ᾿ οὐ πολλοὺς πατέρας· ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ τοῦ εὐαγγελίου ἐγὼ ὑμᾶς ἐγέννησα».
Εάν έχετε πάρα πολλούς παιδαγωγούς και διδασκάλους εν Χριστῷ, δεν έχετε όμως πολλούς πατέρες. Διότι εγώ με το κήρυγμα του Ευαγγελίου σας γέννησα πνευματικά με την χάρη που μου έδωσε η κοινωνία και η σχέση μου με τον Χριστό.
Ο απόστολος Παύλος ήταν ο πνευματικός πατέρας για τους Χριστιανούς της Κορίνθου. Αυτός που τους αναγέννησε πνευματικά. Αυτή ακριβώς η πνευματική συγγένεια μας δίνει την αφορμή να δούμε πρώτον ποιό είναι το έργο του πνευματικού πατέρα και δεύτερον ποιά πρέπει να είναι η δική μας στάση απέναντί του.
Πνευματικός πατέρας σύμφωνα με τον λόγο του αποστόλου Παύλου είναι ο άνθρωπος εκείνος, είτε ιερέας είτε μοναχός ή λαϊκός, τον οποίο η θεία Πρόνοια έφερε κοντά μας σε κάποια στιγμή της ζωής μας για να μας οδηγήσει στη συνειδητή πίστη και χριστιανική ζωή.
Ειδικότερα πνευματικός πατέρας θεωρείται ο ιερέας στον οποίο εξομολογούμαστε τις αμαρτίες μας αλλά και καταφεύγουμε για να λάβουμε κατάλληλες συμβουλές και καθοδήγηση στον πνευματικό μας αγώνα.
Το έργο του πνευματικού πατέρα, όπως με θαυμάσιο τρόπο σημειώνει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, είναι το «ψυχὴν πτερῶσαι, ἁρπάσαι κόσμου καὶ δοῦναι Θεῷ». Να δώσει δηλαδή πνευματικά φτερά στην ψυχή του πιστού, να την αρπάξει από τα νύχια του αμαρτωλού κόσμου και να την ασφαλίσει κοντά στον Θεό. Όλα αυτά απαιτούν πολλές φροντίδες, νουθεσίες και προσευχές. Όπως ακριβώς έκανε ο απόστολος Παύλος, το εξαίρετο πρότυπο πνευματικού πατρός, ο οποίος δεν έπαυε «μετὰ δακρύων νουθετῶν ἕνα ἕκαστον» (Πράξ. κ΄ 31) «ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς» στὶς ψυχὲς τῶν πιστῶν (Γαλ. δ΄ 19).
Οι άγιοι Πατέρες παρομοιάζουν τον Πνευματικό με ιατρό. Όπως αναζητούμε έναν καλό προσωπικό γιατρό και του εκθέτουμε το ιστορικό μας και όλα τα συμπτώματα ασθενείας που τυχόν παρουσιάζονται, προκειμένου να μας δώσει το κατάλληλο φάρμακο, έτσι οφείλουμε να βρούμε κι έναν καλό Πνευματικό για να επιμελείται την υγεία της ψυχής μας.
Ονομάζουν επίσης τον Πνευματικό και «ἀλείπτη», δηλαδή προπονητή, επειδή στους αρχαίους αγώνες πάλης άλειφαν τους αθλητές με λάδι για να ξεφεύγουν από τις λαβές του αντιπάλου. Παρομοίως και ο Πνευματικός με τις κατάλληλες οδηγίες και παραινέσεις συμπαραστέκεται ως καλός προπονητής κοντά σε κάθε Χριστιανό που καλείται ν’ αγωνίζεται πνευματικά και τον βοηθά για να γλιστρά και να ξεφεύγει από τις επιθέσεις του παγκάκου διαβόλου.
Έχουμε ανάγκη λοιπόν όλοι από πνευματικό πατέρα. Τί οφείλουμε όμως εμείς να κάνουμε; Αυτό που οφείλουμε κυρίως είναι η υπακοή μας. Ο Πνευματικός μας δίνει οδηγίες για το τί πρέπει να αποφεύγουμε ή τί να ακολουθούμε. Ας τον ακούμε, διότι δεν ομιλεί με προσωπικά κριτήρια και ιδιοτέλεια αλλά με φόβο Θεού και συναίσθηση ευθύνης για να μας βοηθήσει να διακρίνουμε ποιό είναι το θέλημα του Θεού σε κάθε περίπτωση. Ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης λέγει ότι «αὐτὸς ποὺ ἄλλοτε ὑπακούει κι ἄλλοτε παρακούει στὸν πνευματικό του πατέρα μοιάζει μὲ ἄνθρωπο ποὺ βάζει στὰ μάτια του ἄλλοτε κολλύριο κι ἄλλοτε ἀσβέστη. Ποιὸ τὸ ὄφελος;» (Κλῖμαξ, Λόγος Δ΄). Ας πάρουμε λοιπόν απόφαση να κάνουμε τελεία υπακοή στις υποδείξεις του Πνευματικού. Αυτό είναι ασφάλεια για μας και χαρά για τον ίδιο που θα βλέπει την πνευματική μας προκοπή. Ο απόστολος και ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει: «Πολὺ μεγάλη χαρὰ δοκίμασα, διότι βρῆκα ὁρισμένα ἀπὸ τὰ παιδιά σου νὰ πορεύονται σύμφωνα μὲ τὴν ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου» (Β΄ Ἰω. 4). Ας δίνουμε κι εμείς χαρά στον Πνευματικό με την υπακοή μας!
Τί ευλογία να έχουμε πνευματικό πατέρα! Πόσους αγώνες καὶ προσευχές, πόσες θυσίες και κόπους καταβάλλει ο άνθρωπος αυτός, για να μας περάσει μέσα από την τρικυμισμένη θάλασσα του κόσμου στο λιμάνι της Βασιλείας του Θεού;! Ας παρακαλούμε τον άγιο Θεό να μας χαρίζει πάντοτε πνευματικό μας πατέρα άξιο οδηγό στην πνευματική μας πορεία προς την ουράνια Βασιλεία.
Μετά πατρικών ευχών
Ο Μητροπολίτης
† Ο Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος Κύριλλος
