Ἀγαπητά μας παιδιά,
Ὁ μεγάλος προσωκρατικὸς φιλόσοφος Δημόκριτος ἐπεσήμανε σὲ μία φράση του μία μεγάλη ἀλήθεια: «Βίος ἀνεόρταστος ὁδὸς ἀπανδόχευτος». Δηλαδή, ζωὴ χωρὶς ἑορτὲς εἶναι δρόμος μακρὺς χωρὶς πανδοχεῖο. Πόσο κοπιαστικὸ θὰ ἦταν γιὰ ἐκείνους τοὺς χρόνους νὰ ταξιδεύει κάποιος χωρὶς νὰ μπορεῖ νὰ ξεκουρασθεῖ κάπου... Ἡ Ἐκκλησία μας πολὺ νωρὶς κατανόησε τὴν ἀξία τῶν ἑορτῶν, γι’ αὐτὸ καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἔτος εἶναι κατάσπαρτο ἀπὸ αὐτές. Σήμερα ἑορτάζονται, ὅλως ἰδιαιτέρως, οἱ ἅγιοι Τρεὶς Ἱεράρχες, Βασίλειος ὁ Μέγας, Γρηγόριος ὁ Θεολόγος καὶ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Ἡ ἑορτή τους εἶναι ἀφορμὴ χαρᾶς, ἐκκλησιασμοῦ, ξεκούρασης, ἀλλὰ καὶ γνωριμίας μαζί τους.
Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει μόνος του ἀποκομμένος ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἀπὸ τὴν δημιουργία του ρέπει πρὸς τὴν ἑνότητα, καὶ ὅταν διασπᾶται ἡ ἑνότητα μὲ ἔριδες, διαπληκτισμούς, ἐγωϊσμούς, τότε ὁ ἄνθρωπος τραυματίζεται, πληγώνεται, γίνεται δυστυχισμένος. Γι’ αὐτὸ στὴν ζωή μας οἱ ἀληθινοὶ φίλοι εἶναι στήριγμα, δεύτερη οἰκογένεια μας, πρόσωπα μὲ τὰ ὁποῖα μποροῦμε νὰ μοιραστοῦμε τοὺς προβληματισμούς μας, τὶς χαρές, τὶς λῦπες, τὶς ἀνησυχίες μας. Στὴν Ἐκκλησία ἀποκτοῦμε τὴν αἴσθηση ὅτι ὁ πιὸ ἀγαπητὸς καὶ ἀληθινός μας φίλος εἶναι ὁ Χριστός. Οἱ Ἅγιοι Του, ὅπως οἱ Τρεὶς Ἱεράρχες, εἶναι καὶ αὐτοὶ φίλοι μας ποὺ δὲν παύουν νὰ ἐνδιαφέρονται γιὰ ἐμᾶς καὶ τὰ προβλήματά μας, ἀρκεῖ νὰ τοὺς ἐμπιστευόμαστε καὶ νὰ τοὺς ἀγαποῦμε. Γιατί ἀληθινὴ φιλία χωρὶς ἐμπιστοσύνη, ἀγάπη καὶ ἀλληλοκατανόηση δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει. Οἱ Ἅγιοι συνομιλοῦν μαζί μας, μᾶς συντροφεύουν, μᾶς διδάσκουν μὲ τὴν ζωή τους, μὲ τὰ συγγράμματά τους, μὲ τὶς προσευχὲς καὶ τὴν ἀγάπη τους.
Οἱ ἅγιοι Τρεὶς Ἱεράρχες, οἱ ὁποῖοι ἦταν Ἐπίσκοποι τῆς Ἐκκλησίας, ἔζησαν τὸν 4ο μ. Χ. αἰ. Ὑπῆρξαν πολὺ μορφωμένοι καὶ ἔκαναν ἐκπληκτικὲς γιὰ τὴν ἐποχή τους σπουδές. Γι’ αὐτὸν τὸν λόγο θεωροῦνται προστάτες τῆς Παιδείας, τῶν Γραμμάτων, τῶν μαθητῶν. Ὅμως, οἱ Τρεὶς Ἱεράρχες δὲν ὑπῆρξαν μόνο ἄνθρωποι τῶν Γραμμάτων καὶ τῶν Ἐπιστημῶν, ὅπως τῆς φιλοσοφίας, τῆς φιλολογίας, τῆς θεολογίας, τῆς ἰατρικῆς, τῆς ἀστρονομίας, ἀλλὰ καὶ ἄνθρωποι ἀληθινῆς ἀγάπης καὶ φιλίας. Ἀγάπησαν πρῶτα ἀπὸ ὅλους καὶ ὅλα τὸν Χριστό, καὶ παράλληλα κάθε ἄνθρωπο. Γιὰ παράδειγμα, ὁ Μέγας Βασίλειος μὲ τὶς ἰατρικές του γνώσεις περιέθαλπε ἀσθενεῖς ποὺ ἔπασχαν ἀπὸ λέπρα, ἀνίατη γιὰ τὴν ἐποχή του ἀσθένεια, καὶ δὲν δίσταζε νὰ τοὺς ὑπηρετεῖ ὁ ἴδιος καὶ νὰ ἀσπάζεται μάλιστα τὰ πληγωμένα μέλη τους, σὰν νὰ ἦταν μέλη τοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος μοίρασε τὴν μεγάλη πατρική του περιουσία στοὺς φτωχοὺς καὶ πάντοτε συμπαραστεκόταν σὲ κάθε ἄνθρωπο ποὺ ἔπασχε. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος δὲν δίστασε νὰ συγκρουστεῖ μὲ τὴν παντοδύναμη πολιτικὴ ἐξουσία, γιὰ νὰ ὑπερασπίσει ἀνθρώπους ποὺ ἀδικοῦνταν κατάφωρα.
Αὐτό, ἀγαπητά μας παιδιά, εἶναι δεῖγμα ἀληθινῆς φιλίας καὶ ἀγάπης, νὰ μὴ ζεῖ κάποιος μόνο γιὰ τὸν ἑαυτό του, ἀλλὰ νὰ ζεῖ καὶ γιὰ τοὺς ἄλλους, γιὰ νὰ ἐπιτευχθεῖ, ὅσο εἶναι δυνατόν, ἡ ἑνότητα στὴν ὁποία ἀναφερθήκαμε προηγουμένως. Οἱ Τρεὶς Ἱεράρχες ἀξιοποίησαν τὴν μεγάλη τους μόρφωση, διακονῶντας τὸν Θεό, τὴν Ἐκκλησία, τὸν συνάνθρωπο, ἀνακουφίζοντας τὸν πόνο, τὴν ἀδικία, τὴν φτώχεια, τὴν κοινωνικὴ ἐξαθλίωση. Ἂς παρακολουθήσουμε γιὰ λίγο τὴν σκέψη τοῦ ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου γιὰ τὸ τί σημαίνει φιλία: «Ὁ ἀληθινὸς φίλος εἶναι στὶς δυσκολίες τῆς ζωῆς μας ὅ,τι καὶ τὸ φάρμακο στὶς ἀρρώστιες μας, ἡ ἀληθινὴ φιλία εἶναι φρούριο, ἀσφάλεια, περιουσία, ἀπόλαυση καὶ εὐτυχία». Μάλιστα, ἐπισήμαινε τὴν μεγάλη ἀλήθεια ὅτι «Τίποτε δὲν μαστίζει τόσο τὸ ἀνθρώπινο γένος, ὅσο ἡ περιφρόνηση τῆς φιλίας καὶ τῆς ἀγάπης καὶ ἡ ἔλλειψη προθυμίας γιὰ τὴν πραγματοποίησή τους».
Καὶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γράφει τὰ ἑξῆς, ὅσον ἀφορᾶ στὴν ὑποδειγματικὴ φιλία του μὲ τὸν ἅγιο Βασίλειο: «Ἀγωνιζόμασταν καὶ οἱ δύο ὄχι ποιός νὰ ἔχει πρωτεῖο, ἀλλὰ ποιός νὰ τὸ παραχωρήσει στὸν ἄλλον. Θεωρούσαμε δική μας ὁ ἕνας τὴν ἐπιτυχία τοῦ ἄλλου. Φαινόταν οἱ δυό μας νὰ ἔχουμε μία ψυχὴ ποὺ κατοικοῦσε σὲ δύο σώματα».
Ἀγαπητά μας παιδιά, σὲ μία ἐποχὴ σὰν τὴν δική μας ὅπου οἱ ἀνθρώπινες διαπροσωπικὲς σχέσεις, ἡ ἀληθινὴ ἀγάπη καὶ φιλία, ἡ ἀλληλοκατανόηση καὶ ἡ καλωσύνη διέρχονται σὲ μεγάλο βαθμὸ κρίση, ἐμεῖς ὀφείλουμε στὸν ἑαυτό μας, τὸν συνάνθρωπο καὶ τὸν Θεὸ νὰ ἀγωνιστοῦμε γιὰ νὰ μὴν ἐπικρατήσει τὸ κακό, ἡ ἀδιαφορία, ἡ ἀπαξίωση τῆς ἀγάπης καὶ τῆς φιλίας. Πρότυπο μᾶς ἂς εἶναι οἱ Τρεὶς Ἱεράρχες, οἱ ὁποῖοι ἐπειδὴ πῆραν στὰ σοβαρὰ τὸ Εὐαγγέλιο καὶ τὴν πίστη στὸν Χριστό, ἔζησαν τὴν φιλία καὶ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὸν συνάνθρωπο ὅσο λίγοι ἄνθρωποι. Καὶ αὐτό τους ἔκανε ἀληθινὰ εὐτυχισμένους, ἔζησαν μὲ πληρότητα τὴν Ἀλήθεια, τὴν Σοφία καὶ τὸν Λόγο τοῦ Θεοῦ. Σᾶς εὐχόμαστε ἀπὸ καρδιᾶς ἔτσι εὐτυχισμένη νὰ εἶναι καὶ ἡ δικῆς σας ζωή.
Μετὰ πολλῆς πατρικῆς ἀγάπης καὶ εὐχῶν ἐν Κυρίῳ
† Ὁ Ἀθηνῶν ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ
Πρόεδρος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
